Doğa için milyonlarca ağaç diktiler ama felaketi getirdiler
İtalya’da 1930'larda dikilen devasa çam ormanları büyük bir doğa fiyaskosuna dönüştü. Araştırmalar, tek tip dikilen bu ağaçların altındaki bitki türlerini yüzde 74,5 oranında yok ettiğini ve çöle çevirdiğini ortaya koydu...
İtalya’nın Kuzeyindeki Prealp bölgesinde yürütülen araştırmalar, 1930’lu yıllarda dağ otlaklarına dikilen Norveç ladinlerinin aradan geçen yaklaşık bir asra rağmen bölgedeki bitki çeşitliliğini olumsuz etkilediğini ortaya koydu. Bilim insanları, söz konusu ağaçlandırma alanlarında bitki türü sayısının yakındaki doğal otlaklara kıyasla yüzde 74,5 daha az olduğunu tespit etti.
Milano Üniversitesi ve Lozan Üniversitesi araştırmacılarından Simone Balestra ve Gianalberto Losapio liderliğindeki ekibin gerçekleştirdiği çalışma, Como Gölü yakınlarındaki Monte Bisbino ve Alpe del Vicere bölgelerinde yürütüldü. Mart-Temmuz 2023 döneminde 25 farklı parselde yapılan incelemelerde toplam 136 bitki ve 201 eklem bacaklı türü veya morfotürü kaydedildi.
TÜR SAYISINDA BELİRGİN DÜŞÜŞ
Araştırma kapsamında incelenen parsellerdeki ortanca bitki türü sayıları şu şekilde kaydedildi:
Çam (Norveç Ladini) Fidanlıkları: 7 tür
Yerli Yaprak Dökülen Ormanlar: 18,5 tür
Köklü Otlaklar: 37 tür
Elde edilen veriler, çam dikilen alanlardaki bitki çeşitliliğinin yerli ormanlara göre yüzde 50,3, otlaklara göre ise yüzde 74,5 oranında daha düşük olduğunu gösterdi.
IŞIKSIZLIK VE İĞNE YAPRAK BİRİKİMİ ETKİLİ OLDU
Araştırmacılar, iğne yapraklarını yıl boyunca dökmeyen Norveç ladinlerinin zemin seviyesine ulaşan güneş ışığını engellediğini belirtti. Kışın yapraklarını döken yerli ağaçların aksine, çam ağaçlarının oluşturduğu sürekli gölge tabakasının erken çiçek açan türlerin ve genç yerli ağaçların gelişimini sınırlandırdığı aktarıldı.
Ayrıca çam alanlarındaki üst toprak katmanında organik karbon miktarı yüzde 25 daha yüksek ölçülse de, bu durumun yavaş ayrışan iğne yaprakların birikmesinden kaynaklandığı, toprağın daha asidik hale geldiği ve besin döngüsünün yavaşladığı ifade edildi.
EKOLOJİK UYUM VE BÖCEK POPÜLASYONU
Ekosistemdeki kaynak kullanım dengesini gösteren "işlevsel eşitlik" parametresinin çam alanlarında yüzde 30 daha düşük olduğu saptandı. Yüzeyde yaşayan eklem bacaklı popülasyonlarında ise habitatlar arasında istatistiksel olarak belirgin bir fark gözlenmedi. Ortanca değerler çam alanlarında 25, yerli ormanlarda 28,5 ve otlaklarda 37 takson olarak kaydedildi.
Çalışma, ağaçlandırma projelerinde sadece dikilen ağaç sayısının değil, tercih edilen türlerin ve arazinin doğal yapısının dikkate alınması gerektiğini vurguladı.