Dünya'nın bilinen en eski mumya geleneği ortaya çıktı
Yeni yayımlanan bir araştırma, dünyanın bilinen en eski mumyalama geleneğinin Güneydoğu Asya ve Çin’de, yaklaşık 10 bin yıl önce uygulandığını ortaya koydu. Araştırmacılara göre, bu bölgede yaşayan insanlar ölülerini, toprağa gömmeden önce uzun süre düşük ısıda tütsüleyerek kurutuyordu.
Çalışma; Çin, Filipinler, Laos, Tayland, Malezya ve Endonezya’daki onlarca antik mezarın incelenmesine dayanıyor. Araştırmacılar, bu mezarlarda bulunan ve genellikle aşırı bükülmüş (hiperfleksli) pozisyonlardaki iskeletlerin, defin öncesinde ateş üzerinde dumanla kurutulduklarına dair izler tespit etti.
X-ışını kırınımı ve kızılötesi spektroskopi gibi ileri analiz teknikleriyle kemiklerin düşük yoğunluklu ısıya maruz kaldığı, doğrudan yakılmadığı ve is lekeleri taşıdığı ortaya kondu. Bu bulgular, ölü bedenlerin özel bir defin ritüeli kapsamında tütsülendiğini ve bu uygulamanın yerleşik tarım öncesi topluluklar arasında yaygın olduğunu düşündürüyor.
Çalışmanın başyazarı ve Avustralya Ulusal Üniversitesi’nden Dr. Hsiao-chun Hung, bu yöntemin sadece çürümeyi yavaşlatmakla kalmayıp aynı zamanda ruhsal, dini ya da kültürel anlamlar taşıdığını belirtiyor. Hsiao-chun Hung, “Bu uygulama, ölülerin yaşayanlar arasında fiziksel olarak daha uzun süre var olmasını sağladı. Bu da insan sevgisinin ve hatırlamanın ne kadar derin olabileceğine güçlü bir işaret” dedi.
2019 yılında Endonezya'nın Papua bölgesine giden araştırmacılar, hâlâ benzer ritüelleri sürdüren Dani ve Pumo halklarının ölülerini bağlayarak ateş üstünde dumanla kurutarak mumyaladıklarını gözlemledi. Bu gözlemler, antik uygulamanın modern yansımalarını da gözler önüne seriyor.
Araştırmada incelenen iskeletlerde deri, saç veya yumuşak doku kalıntısı bulunmasa da, uygulanan sürecin bilinçli bir mumyalama yöntemi olduğu vurgulanıyor. Ancak bu mumyalar genellikle bir kaba konulmadan bırakıldıkları için, muhafaza süresi birkaç on yıl ile birkaç yüzyıl arasında değişebiliyordu.
Araştırmacılar ayrıca, bu geleneklerin erken dönem insan göçünü açıklayan “iki katmanlı” göç modeli ile de örtüştüğünü belirtiyor. Yani, Güneydoğu Asya’ya yaklaşık 65 bin yıl önce gelen avcı-toplayıcı grupların, 4 bin yıl önce gelen Neolitik çiftçilerden hem genetik hem de kültürel olarak farklılaştığı düşünülüyor.
Antropolog Ivy Hui-Yuan Yeh, bulguların Asya’daki erken insan dağılımı ve etkileşim örüntüleriyle tutarlı olduğunu belirtiyor. Araştırmacılar, bu tütsüleme geleneğinin başlangıcının Homo sapiens’in Afrika’dan Güneydoğu Asya’ya yayılmasına kadar uzanabileceğini, yani en az 42 bin yıl öncesine dayanabileceğini düşünüyor.