Dünya’nın etrafında dev bir çöplük oluştu: Ağırlığı 17 bin tonu aştı
Dünya'nın çevresinde yıllardır biriken insan yapımı nesnelerin toplam kütlesi 17 bin tonu aştı. Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) verileri, kullanım dışı uydular, roket parçaları ve çarpışmalar sonucu oluşan milyonlarca parçanın yörüngede dolaşmaya devam ettiğini ortaya koyuyor.
Uzay faaliyetlerinin hızlanmasıyla sorun giderek büyüyor. ESA verilerine göre gözetleme ağları 46 binden fazla yapay nesneyi düzenli olarak takip edebiliyor. Yörüngedeki çalışan uydu sayısı ise yaklaşık 16 bin seviyesinde. Takip edilemeyecek kadar küçük parçalar hesaba katıldığında gerçek sayı çok daha yüksek.
MİLYONLARCA PARÇA YÖRÜNGEDE DOLAŞIYOR
ESA'nın güncel modelleri, yörüngede 10 santimetreden büyük yaklaşık 68 bin 450 nesne bulunduğunu tahmin ediyor. Boyutu 1 ila 10 santimetre arasında değişen parçaların sayısı yaklaşık 1,5 milyon, 1 santimetreden küçük parçaların sayısı ise yüz milyonlarla ifade ediliyor.
Boyutlarının küçük olması bu parçaları zararsız hale getirmiyor. Uzay çöpleri çok yüksek hızlarda hareket ettiği için küçük bir parça bile çalışan bir uyduya veya uzay aracına çarptığında ciddi hasara yol açabiliyor. Bu nedenle yörüngedeki çöp miktarının artması, gelecekte gerçekleştirilecek uzay görevleri açısından önemli bir risk olarak değerlendiriliyor.
YÖRÜNGEDEN TOPLAMAYA HAZIRLANIYORLAR
Sorunun büyümesi üzerine ESA, yalnızca yeni uzay çöplerinin oluşmasını engellemeye değil, yörüngede bulunan eski parçaları ortadan kaldırmaya da hazırlanıyor. Bu amaçla geliştirilen ClearSpace-1 görevinin, kullanım dışı bir uzay aracını yakalayarak kontrollü biçimde atmosferde yok olmasını sağlaması planlanıyor.
ESA ayrıca gelecekte uyduların yörüngede onarılması, taşınması ve kullanım ömürlerinin uzatılması üzerinde çalışıyor. Bu sistemlerle hem yeni çöplerin oluşmasının azaltılması hem de Dünya'nın çevresinde giderek büyüyen 17 bin tonluk yükün kontrol altına alınması hedefleniyor.
Uzmanların üzerinde durduğu en büyük tehlikelerden biri ise zincirleme çarpışmalar. Yörüngedeki bir çarpışmanın binlerce yeni parça oluşturabileceği, ortaya çıkan parçaların da başka uydulara çarparak sorunu daha da büyütebileceği belirtiliyor. Bu nedenle mevcut çöplerin aktif olarak temizlenmesi giderek daha önemli hale geliyor.