Dünyada 430 milyon kişi yeni çalışma modeline geçti
Doğuş Üniversitesi ve Birleşmiş Milletler (UNDP) iş birliğiyle hazırlanan rapor, dünya genelindeki iş gücünün yüzde 12’sinin artık kısa süreli ve proje bazlı çalışmayı tercih ettiğini ortaya koydu.
Küresel iş dünyasında yaşanan yapısal dönüşümün boyutları, Doğuş Üniversitesi akademisyenleri ile UNDP İstanbul Uluslararası Özel Sektör Merkezi’nin (ICPSD) ortak çalışmasıyla gün yüzüne çıktı. Araştırma sonuçlarına göre, dünya genelinde 430 milyon kişi geleneksel istihdam modellerini terk ederek kısa süreli serbest ve görev bazlı çalışma sistemine (Gig ekonomisi) geçiş yaptı. Dijitalleşme ve pandemi sonrası değişen alışkanlıkların tetiklediği bu süreç, iş gücü piyasasında kalıcı bir değişimin habercisi olarak değerlendiriliyor.
GELENEKSEL İSTİHDAM ANLAYIŞI YENİDEN ŞEKİLLENİYOR
Yeni çalışma modeli, bireylerin yerel sınırları aşarak küresel iş piyasalarına erişimini kolaylaştırırken, işin doğasına dair yapısal bir dönüşümü de beraberinde getiriyor. Araştırma ekibi, bu modelin girişimcilik ve ekonomik kapsayıcılık açısından büyük fırsatlar sunduğuna dikkat çekiyor. Ancak bu yeni düzende bireyler, iş güvencesi eksikliği, düzensiz gelir yapısı ve sosyal koruma yetersizlikleri gibi ciddi risklerle de karşı karşıya kalıyor. Özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki hukuki boşluklar, platform üzerinden çalışanların temel haklara erişimini zorlaştıran temel unsurlar arasında yer alıyor.
KADINLAR VE GENÇLER İÇİN KÜRESEL FIRSAT KAPISI
Dijital becerilerle donatılan bireylerin yerel sınırların ötesine taşındığı vurgulanan raporda, bu dönüşümün özellikle gençler, kadınlar ve dezavantajlı gruplar için yeni gelir kapıları araladığı ifade ediliyor. Dijital platformlar sayesinde küresel iş piyasasına dahil olan bu gruplar, geleneksel modellerin dışında kalan yeni istihdam fırsatlarına erişebiliyor.
ÜNİVERSİTELER DÖNÜŞMEK ZORUNDA
Araştırma, yükseköğretim kurumlarının da bu yeni düzene hızla uyum sağlaması gerektiğinin altını çiziyor. Üniversitelerin sadece diploma veren yapılar olmaktan çıkıp, bireyleri değişken iş piyasasına hazırlayan, portföy odaklı ve sürekli beceri geliştiren kurumlara dönüşmesi gerektiği belirtiliyor. Yeni dönemde eğitim sisteminin merkezinde; dijital okuryazarlık, veri analizi, finansal okuryazarlık ve girişimcilik gibi becerilerin yer alması, mikro-sertifika programları ile desteklenen modüler yapıların ön plana çıkması bekleniyor.
SÜRDÜRÜLEBİLİR YAPI İÇİN GÜÇLÜ ALTYAPI ŞART
Raporun sonuç bölümünde, gig ekonomisinin sürdürülebilir ve kapsayıcı bir yapıya kavuşabilmesi için atılması gereken adımlar sıralanıyor. Dijital altyapının güçlendirilmesi, çalışanlar için sosyal koruma mekanizmalarının geliştirilmesi ve çok paydaşlı iş birliklerinin artırılması, yeni çalışma modelinin başarısı için hayati önem taşıyor.