Dünyanın bilinen en eski giysisi bulundu
Dünyanın bilinen en eski dikilmiş giysisi, yaklaşık 12 bin yıl önce Son Buzul Çağı’nın sonunda Oregon’daki bir mağarada bırakılmış hayvan derisi parçaları olabilir. Yeni bir araştırmaya göre, Yerli Amerikalılar bitki ve hayvan liflerinden yaptıkları iplerle bu derileri birbirine dikti. Bulgular, 4 Şubat’ta hakemli bilim dergisi Science Advances’ta yayımlandı.
Tam olarak ne amaçla kullanıldığı bilinmese de araştırmacılar, söz konusu dikili derinin “büyük olasılıkla bir giysi ya da ayakkabı parçası” olduğunu belirtiyor. Eğer bu yorum doğrulanırsa, bu buluntu Pleistosen Dönem’den bugüne ulaşan bilinen tek giysi örneği olacak. Söz konusu dönem 126 bin ile 11 bin 700 yıl öncesini kapsıyor ve Son Buzul Çağı’nı da içeriyor.
Dikilmiş deriler ilk kez 1958 yılında amatör bir arkeolog tarafından keşfedildi ancak eserlerin tarihlendirilmesi bugüne kadar yapılmamıştı. Yeni çalışmada ekip, Oregon’daki iki mağarada daha önce gün yüzüne çıkarılmış 55 işlenmiş hayvan ve bitki kökenli materyali inceledi. Dikilmiş deriler, ipler ve sicimler dahil bu buluntuların tamamının, yaklaşık 12 bin 900 ile 11 bin 700 yıl önce yaşanan ani soğuma dönemi Younger Dryas’a ait olduğu radyokarbon tarihleme yöntemiyle doğrulandı.
Araştırmacılar, Kuzey Amerika’daki Yerli toplulukların şiddetli soğuklara karşı dayanıklı ve karmaşık teknolojiler geliştirdiğini vurguluyor. Deri parçalarının birbirine dikilmesi, bol şekilde omuza atılan postlara kıyasla vücuda daha sıkı oturan ve daha fazla ısı sağlayan giysiler üretilmesine olanak tanımış olabilir. Çalışmanın baş yazarı, Nevada Üniversitesi’nden antropoloji doktora araştırmacısı Richard Rosencrance, bu toplulukların Buzul Çağı’nda “ustalaşmış ve ciddi terziler” olduğunu belirtiyor.
Bugüne kadar Batı Yarımküre’de Geç Pleistosen’e ait kemik dışı hayvan ve bitki teknolojilerinin bulunduğu yalnızca dört alan tespit edildi; bunların tamamı Oregon ve Nevada’da yer alıyor. Oregon’daki Cougar Mountain Mağarası ve Paisley Mağaraları, dünyanın en büyük Geç Pleistosen’e ait bozulabilir alet koleksiyonlarından ikisine ev sahipliği yapıyor. Bu alanlarda 37 lif ip, sepet ve düğüm; 15 ahşap alet ve üç dikilmiş deri parçası bulundu.
İplerin üç lifin örülmesiyle yapıldığı ve adaçayı, dogbane, ardıç ve bitterbrush liflerinden üretildiği belirlendi. Genişlikleri 0,33 ile 2,5 santimetre arasında değişen bu iplerin farklı amaçlarla kullanılmış olabileceği ifade ediliyor. İşlenmiş ve tüyleri temizlenmiş üç hayvan derisinin kenarlarına, bitki lifi ve hayvan kılından yapılan iplerin dikildiği saptandı. Kimyasal analizler, derilerin Kuzey Amerika geyiğine (Cervus canadensis) ait olduğunu ortaya koydu. Dikili derinin yaşı 12 bin 600 ile 11 bin 880 yıl arasına tarihlendi. Dünyanın bilinen en eski ayakkabıları da yine Oregon’daki bir mağarada bulunmuş ve yaklaşık 10 bin 400 yıl öncesine tarihlenmişti.
Ekip ayrıca Cougar Mountain ve Paisley mağaralarının yanı sıra Connley Mağaraları ve Tule Lake Rockshelter’da daha önce keşfedilmiş 14 delikli ve üç deliksiz kemik iğneyi inceledi. Connley Mağaraları’nda bulunan, üst kısmına delik açılmış ve yüzeyine çizgiler kazınmış bir oklu kirpi dişi dahil dört olası süs eşyası da analiz edildi. Araştırmacılar, kemik iğnelerin bolluğu ile süs eşyalarının varlığının, giysilerin yalnızca hayatta kalma aracı değil aynı zamanda ifade ve kimlik göstergesi olduğunu ortaya koyduğunu belirtiyor. Delikli kemik iğnelerin yaklaşık 11 bin 700 yıl öncesinden sonra arkeolojik kayıtlarda kaybolması ise, iklim ısındıkça vücuda tam oturan giysilerin önemini yitirmiş olabileceğine işaret ediyor.