Dünyanın en eski evcil köpeği bakın hangi ilimizden çıktı: 15.800 yıllık gizem çözüldü

Nature dergisinde yayımlanan uluslararası bir araştırmaya göre, dünyanın genetik olarak doğrulanmış en eski evcil köpeği kalıntıları Türkiye'de bulundu. Yaklaşık 15.800 yıl öncesine tarihlenen bu keşif, insan-köpek ilişkisinin kökenlerini bilinen genetik kanıtlardan neredeyse 5.000 yıl daha geriye götürüyor.

22 YILLIK GİZEM DNA İLE ÇÖZÜLDÜ

Keşfin temelleri, ünlü İrlandalı arkeolog Douglas Baird'in 2004 yazında Türkiye'nin iç kesimlerindeki Pınarbaşı höyüğünde yürüttüğü kazılara dayanıyor. O dönemde antik bir avcı-toplayıcı yerleşiminde 4 yavru köpeğe ait kemiklerin bulunduğu bir mezar ortaya çıkarılmıştı, ancak kalıntıların kurda mı yoksa köpeğe mi ait olduğu o günün teknolojisiyle tam olarak çözülememişti, sadece insanlara olan yakınlıkları nedeniyle köpek olabilecekleri tahmin ediliyordu.

Aradan geçen 22 yılın ardından yapılan gelişmiş DNA dizilimi analizleri, fosillerin kesin olarak Canis lupus familiaris (evcil köpek) türüne ait olduğunu kanıtladı.
Böylece bu kalıntılar, yeryüzündeki en eski "insanın en iyi dostu" buluntusu olarak tarihe geçti.

TARIMDAN 10 BİN YIL ÖNCESİNDEN GELEN DOSTLUK

Pınarbaşı'ndaki yavru köpeğin DNA dizilimi; İngiltere'nin güneyindeki Gough Mağarası (14.300 yıllık) ve İsviçre'nin kuzeyindeki Kesslerloch (14.200 yıllık) bölgelerinde bulunan buluntularla karşılaştırıldı.
Sonuçlar, Türk yavrusunun ve Avrupa'daki diğer kalıntıların yüzde 100 köpek olduğunu doğruladı. Bu köpeklerin mitokondriyal DNA'ları, Batı Almanya ve Güney İtalya'daki 14.000 yıllık köpek kalıntılarıyla da yakından eşleşerek köpeklerin o dönemde tüm Avrupa'ya yayıldığını gösterdi.

Bu durum, avcı-toplayıcı toplulukların tarımın icadından çok daha önce bu hayvanları beslediğini ve ritüel olarak gömdüğünü kanıtlıyor. Araştırmanın baş yazarlarından Lachie Scarsbrook, sonuçları şu sözlerle değerlendiriyor:
"Bu, 15.000 yıl önce Somerset'ten Sibirya'ya kadar farklı kökenlere sahip köpeklerin tüm Avrasya'da var olduğu anlamına gelir. Evcilleştirmenin, diğer tüm bitki ve hayvanlardan 10.000 yıl önce, son buzul çağında gerçekleştiği ihtimalini ortaya koyuyor."

Bugüne kadar genetik olarak doğrulanmış en eski evcil köpek kalıntısı, Kuzeybatı Rusya'da bulunan 11.000 yıllık bir fosile aitti. Son yıllarda köpeklere ait olabileceği düşünülen daha kısa ve geniş kafatasları bulunmuş olsa da, genetik bilgi eksikliği nedeniyle bu buluntuların hiçbiri tam olarak doğrulanamamıştı.

Uzmanlara göre, birbirinden çok uzak bölgelerdeki köpeklerin genetik olarak benzerlik göstermesi iki ihtimali ortaya koyuyor: Bu hayvanlar ya Paleolitik dönemdeki insan gruplarıyla birlikte göç ettiler ya da topluluklar arasında takas edildiler. Araştırmacılar, Batı Avrasya'daki farklı kültürel ve coğrafi insan gruplarıyla köpeklerin tam bir entegrasyon içinde olduğunu belirterek, gezegenimizdeki bu en eski türler arası ilişkinin kökenlerine dair yepyeni ufuklar açıyor.

*Pınarbaşı Höyüğü, Niğde ilinin Bor ilçesinin 3 km. kuzeybatısında bulunan 100 metre çapında, 8 metre yükseklikte bir höyüktür.