Dünyanın merak ettiği soru: Mücteba nerede?
Seçilmesinin üzerinden iki ay geçmesine rağmen kamuoyuna çıkmayan İran’ın yeni lideri Mücteba Hamaney’in durumu gizemini koruyor. Suikast tehditleri nedeniyle gizlenen ve yaralandığı iddia edilen Hamaney'in, ülkeyi teknoloji kullanmadan, elden iletilen yazılı notlarla yönettiği belirtiliyor.
İran’ın dini lideri olarak seçilmesinin üzerinden iki ayı aşkın bir süre geçmesine rağmen Mücteba Hamaney henüz kamuoyunun karşısına çıkmadı.
Savaşın ilk günü ağır yaralanan dini liderin sağlık durumu ve nerede olduğu konusundaki spekülasyonlar artarken İranlı yetkililer son haftalarda Hamaney'in durumuna dair bilgileri parça parça paylaşmaya başladı.
Bu paylaşımların amacı hem halka hem de dost ve düşman yabancı ülkeler yeni liderin sağlıklı olduğunu ve yönetimi tamamen elinde tuttuğunu göstermekti.
Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan bu ay ilk kez Hamaney ile görüştüğünü kamuoyuna açıkladı.
Bu açıklamadan günler sonra dini liderin askeri komuta merkezi olan Hatemü'l-Enbiya Merkez Karargahı Komutanı ile de bir araya geldiği duyuruldu.
Ancak dünya, bu açıklamaları inandırıcı bulmadı. ABD istihbaratı ise Hamaney'in hala hayatta olduğunu doğruladı, ancak ağır yaralı olduğunu da belirtti.
Herkesin aklında ise aynı soru var: Mücteba Hamaney nerede?
HAMANEY'İN DURUMU NASIL?
ABD yönetimi, Hamaney'in sol bacağından sol elinden, bunun yanında da yüzünden ağır yaralandığını aktardı. İran ise liderin "hafif yaralandığını" söyledi.
İran'ın açıklamalarının sebebi, liderin bacağının kesildiği veya yüzünden ağır yaralandığı yönündeki iddiaların önü kesilmesi oldu.
Dini liderlik makamının protokol şefi olan din adamı Mezaher Hüseyini bu ay yaptığı açıklamada Hamaney'in babasını ve eşini öldüren bombardımandan şans eseri binanın hemen dışında olduğu için kurtulduğunu belirtti.
Hüseyini olayı "Füze isabet ettiğinde merdivenleri çıkmak üzere yoldaydı. Ayetullah Mücteba patlama dalgasıyla yere fırladı. Diz kapağı ve sırtı hafifçe yaralandı" dedi.
Hüseyini, "Sırtı bu süreçte iyileşti ve dizi de yakında tamamen düzelecek. Sabırlı olmanız gerekiyor çünkü zamanı geldiğinde gelip sizin için konuşmalar yapacak" dedi.
Resmi makamlardan gelen bu açıklamalar Tahran’ın nükleer program ve Hürmüz Boğazı'nın açılması konusundaki müzakerelerde son sözü Hamaney’in söyleyeceği düşüncesini öne çıkardı. Bu esnada İran, kendi iç hesaplamasıyla yüz yüze.
SİYASİ KARMAŞA
İranlı yetkililer bu dönemde taviz verilmesine karşı çıkan aşırı muhafazakarların eleştirilerini göğüslemek ve Devrim Muhafızları’nın ülkeyi yönettiği iddialarını çürütmek için daha açık konuşmaya başladılar.
Buna karşılık Devrim Muhafızları da İran siyasetinde çok daha aktif bir rol oynamaya başladı ve stratejileri zorla kabul ettirir oldu.
İran yönetimindeki bu belirsizlikler dış dünyada da yankı buldu. ABD Başkanı Donald Trump kapalı kapılar ardındaki müzakerelerin yavaş ilerlemesinden duyduğu hayal kırıklığını dile getirirken İran liderliğinin darmadağın olduğunu ve kimin lider olduğunu bile bilmediklerini iddia etti.
Bu görüşler Paydari fraksiyonu olarak bilinen aşırı muhafazakar İranlı milletvekillerinin müzakereleri açıkça eleştirmesiyle daha da güçlendi.
İran, daha önce de rekabet eden siyasi grupların tartışmalarına sahne olmuştu. Nitekim Mücteba’nın babası öldürülen Dini Lider Ali Hamaney bu dengeleri yönetmekte 37 yıllık bir deneyime sahipti ve halk onun düzenli konuşmalarına alışkındı.
Ancak 56 yaşındaki Mücteba Hamaney lider olmadan önce de her zaman gözlerden uzak bir profil çizmeyi tercih etmişti.
Mücteba'nın sesi ilk kez 2024 yılında dini çalışmalarını askıya aldığını duyurduğu kısa bir videoda duyulmuştu. Liderin siyasi denge oluşturmadaki tecrübesi, İran'ın geleceğinde belirleyici olacak.
SON SÖZ MÜCTEBA'DA
Mücteba Hamaney uzmanlar meclisinin gizli toplantılarında lider seçildiğinden beri sadece yazılı açıklamalar yaptı.
Bu durum başlangıçta onun hayatta olup olmadığına dair şüpheler doğurdu. Sağlık Bakanlığı Sözcüsü Hüseyin Kermanpur bu hafta yaptığı açıklamada liderin yüzünde hiçbir bozulma olmadığını ve uzuvlarının zarar görmediğini vurguladı.
Diplomatlar ise Hamaney'in liderlik görevini sürdürdüğünü ancak İsrail'in suikast tehditleri nedeniyle iletişim kanallarının tamamen değiştiğini belirtti.
Takip edilmeyi önlemek amacıyla hükümet ve ordu arasındaki tüm mesajlar teknolojik cihazlar yerine elden teslim edilen notlarla iletiliyor
Bu taktik ise işe yaradı. İsrail basınına knouşan kaynaklar, elektronik cihaz kullanmayan Hamaney'in yerinin bilinmediğini açıkça kabul etti.
Bir diplomat Hamaney'in müzakere süreçlerini yönetmek için kendisine doğrudan hesap veren iki ayrı komite kurduğunu ve bu yapılarda eski yetkililer ile askeri komutanların yer aldığını aktardı.
Amerikan istihbarat değerlendirmelerine göre Hamaney savaş stratejisinin şekillenmesinde üst düzey yetkililerle birlikte kritik bir rol oynuyor.
Hamaney, bu komiteleri kullanarak bilgileri alıyor ve yazılı olarak son kararı veriyor.
Böylelikle savaş dönemi farklı İranlı fraksiyonlar otonom alarak görev alırken hala Hamaney'in emirlerini yerine getiriyor.
Bu durum ise siyasi olarak kabul görüyor. Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan yeni liderle yaptığı iki buçuk saatlik görüşmeyi "samimi ve dürüst" olarak nitelendirdi.
Hamaney'in ne zaman kamuoyuna çıkacağı ise, hala gizemini koruyor.