Dünyanın tek sıcakkanlı balığı: Okyanusun derinliklerindeki mucize
Deniz dünyasında bilinen tüm kurallar, okyanusun yüzlerce metre derinliğinde yaşayan gizemli bir türle altüst oluyor. Bilim dünyasında "ay balığı" veya "güneş balığı" (opah) olarak bilinen bu canlı, dünyada tamamen sıcakkanlı olduğu kanıtlanan ilk ve tek balık türü olma özelliğini taşıyor.
Genellikle balıkların soğukkanlı olması beklenirken, 2015 yılında yapılan kapsamlı bir araştırma bu türün memeliler gibi vücudunda ısıtılmış kan dolaştırdığını ortaya koydu. Bu sıra dışı özellik, ay balığını okyanusun dondurucu derinliklerinde diğer tüm rakiplerinden daha avantajlı bir konuma yükseltiyor.
SOLUNGAÇLARDAKİ MÜKEMMEL ISI ALIŞVERİŞİ
Normal şartlarda balıklar, solungaçlarındaki kan damarlarından geçen soğuk deniz suyundan oksijen alırken vücut ısılarını kaybederler. Ancak ay balıkları, solungaçlarında bulunan "ters akım ısı alışverişi" adı verilen gelişmiş bir mekanizma sayesinde bu kaybı önlemeyi başarıyor.
Bu anatomik yenilik sayesinde vücuttan çıkan sıcak kan, solungaçlardan dönen soğuk kanı daha vücuda girmeden ısıtıyor. NOAA Balıkçılık Güneybatı Araştırma Merkezi'nden ihtiyolog Nicholas Wegner, bu mekanizmanın balık solungaçlarında daha önce hiç görülmediğini ve bu hayvanlara muazzam bir rekabet avantajı sağladığını belirtiyor.
SUDAN 5 DERECE DAHA SICAK BİR VÜCUT
Araştırmacılar, ay balıklarının vücut ısısının hareketten bağımsız olarak kalbi de dahil olmak üzere tüm bünyesinde sabit kaldığını gözlemledi. Bu özel sistem, balığın kan sıcaklığını çevresindeki sudan yaklaşık 5 °C daha yüksek tutmasını sağlıyor.
Sıcakkanlı olmanın getirdiği bu biyolojik üstünlük, ay balığının görme yeteneğini keskinleştirirken yüzme hızını da önemli ölçüde artırıyor. Okyanusun derin ve karanlık sularında yaşayan diğer türler soğuktan yavaşlarken, ay balığı bu doğal "kalorifer sistemi" sayesinde çok daha hızlı tepki verebiliyor.
Bilim insanları, karşı akım ısı alışverişi kavramının insanlar tarafından keşfedilmeden çok önce bu balıklar tarafından kullanıldığını vurguluyor. Bu olağanüstü adaptasyon, derin denizlerdeki yaşam mücadelesinde ay balığını okyanusun en yetenekli avcılarından biri haline getiriyor.