Elinde olan yaşadı: Gramı milyon dolarlarla ölçülüyor
Dünyanın en nadir ve en yüksek birim maliyetine sahip maddelerinden biri olan Kaliforniyum-252, gram başına yaklaşık 27 milyon dolarlık değeriyle dikkat çekiyor. Bu element kanser tedavisinden petrol aramalarına, havacılık güvenliğinden nükleer reaktörlerin ateşlenmesine kadar pek çok kritik alanda kullanılıyor.
Nadir bulunan elementler arasında birim fiyatı bakımından altını geride bırakan Kaliforniyum (Cf), yüksek üretim maliyeti ve stratejik önemiyle gündem olmaya devam ediyor. Doğada saf halde bulunmayan ve sentetik bir radyoaktif element olan Kaliforniyum, dünyadaki en pahalı maddelerden biri olarak kabul ediliyor.
ÜRETİMİ ÇOK SINIRLI
İlk kez 1950 yılında Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley’de sentezlenen Kaliforniyum, periyodik tabloda 98 atom numarasıyla yer alıyor. Element, yüksek akılı nükleer reaktörlerde sülfür ve küriyum gibi ağır elementlerin nötron bombardımanına tutulmasıyla elde edilir.
Yapay bir element olması nedeniyle üretimi oldukça sınırlı. Dünyada bu kapasiteye sahip yalnızca iki ana tesis bulunuyor: Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Oak Ridge Ulusal Laboratuvarı ve Rusya’daki Atom Reaktörleri Araştırma Enstitüsü (RIAR).
25 İLA 27 MİLYON ABD DOLARI ARASINDA DEĞİŞİYOR
Kaliforniyum-252 izotopunun gram fiyatı, üretim zorluğu ve arz kısıtlılığı nedeniyle yaklaşık 25 milyon ile 27 milyon ABD doları arasında işlem görüyor ama bu element, altın gibi kalıcı bir yatırım aracı olma özelliği taşımıyor. Kaliforniyum-252'nin yarı ömrü yaklaşık 2,6 yıldır. Bu süre zarfında madde, radyoaktif bozunma yoluyla kütlesini kaybederek başka elementlere dönüşüyor.
KULLANIM ALANLARI
Kaliforniyum, çok güçlü bir nötron kaynağı olması sebebiyle kritik sanayi ve tıp alanlarında tercih ediliyor:
- Petrol ve Madencilik:
Kuyuların derinliklerindeki su ve petrol katmanlarını ayırt etmek amacıyla "kuyu loğu" çalışmalarında kullanılır.
- Havacılık ve Savunma:
Uçak parçalarındaki metal yorgunluğunu ve korozyonu tespit eden nötron radyografisi sistemlerinde temel bileşendir.
- Tıp Dünyası:
Bazı rahim ağzı ve beyin kanseri türlerinde, tümörün doğrudan hedeflendiği radyoterapi uygulamalarında (brakiterapi) kullanılır.
- Nükleer Enerji:
Nükleer reaktörlerde fisyon reaksiyonunu başlatan başlangıç kaynağı olarak görev yapar.
İNSAN SAĞLIĞI İÇİN ÇOK TEHLİKELİ
Kaliforniyum, yaydığı yoğun nötron radyasyonu nedeniyle insan sağlığı için ileri derecede tehlikeli. Bu elementin taşınması, depolanması ve kullanımı uluslararası nükleer denetim kuruluşlarının katı kurallarına tabi. Özel izinler ve ağır zırhlı muhafaza kapları olmaksızın bulundurulması suç teşkil etmekte ve hayati risk barındırıyor.