Enflasyon düşmüyor dört nala koşuyor

Belce Örü Erçin

Ocak ayında enflasyon şaha kalktı, bu kışın sert geçeceği hızla yükselen fiyatlardan belli oldu. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK), tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ocakta aylık yüzde 4.84 artış gösterirken, yıllık enflasyon yüzde 30.65 oldu. Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE) yıllık yüzde 27.17, aylık yüzde 2.67 arttı. Yıllık enflasyonda zam şampiyonu yüzde 64.70 ile yine eğitim olurken, aylık enflasyonda 14.85 ile sağlık zirvede yer aldı.

SEBZE FİYATLARI UÇTU

İstanbul Ticaret Odası (İTO) enflasyonunda aylık artış yüzde 4.56, yıllık artış yüzde 36.15 olmuştu. ENAG’a göre enflasyon ocak ayında aylık bazda yüzde 6.32, yıllık ise yüzde 53.42 şeklinde gerçekleşti.

TÜİK verilerine göre ocak ayında fiyatı en fazla artan ürün yüzde 57.08 ile hava yolu ve yurt dışı yolcu taşımacılığı olurken, en çok ucuzlayan ürün kadın ve kız çocuk giysileri oldu. Sebze fiyatlarındaki yüzde 51.58’lik sert artış dikkat çekerken, giyim ve ayakkabı gruplarında belirgin gerileme yaşandı.

Ocak ayında en yüksek ağırlığa sahip üç ana harcama grubunun aylık değişimleri; gıda ve alkolsüz içeceklerde yüzde 6.59, ulaştırmada yüzde 5.29 ve konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlarda yüzde 4.43 artış olarak gerçekleşti. Şubat ayında kira sözleşmelerinde uygulanabilecek tavan zam oranı da yüzde 33.98 olarak hesaplandı.

Yenilenen endeks tartışma konusu

Enflasyonun hesaplandığı madde sepetindeki ağırlıkların değiştirilmesinin ardından açıklanan ilk enflasyon verisi ekonomistlerce eleştirildi. Prof. Dr. Erhan Arslanoğlu, “Talebin ve fiyat artışlarının yüksek olduğu konut kategorisinin ağırlığı yüzde 15.26’dan yüzde 11,40’a, eğitimin ağrılığı yüzde 2.31’den yüzde 2.02’ye düşürüldü” dedi. QNB Araştırma Asistanı Bora Kaya da doğalgaz, elektrik ve sudaki değişimi göstererek endekste enerji ağırlığının epey düştüğünü belirtti. Endekste ayrıca ulaştırmanın payı artarken, gıdanın payı azaldı. Sigorta ve finansal hizmetler, yeni harcama grubu olarak enflasyon hesaplamasında yer aldı.

Uçak biletini de mi soğuk vurdu?

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in iyimser tonlu değerlendirmeleri de kamuoyuna sunuldu. Şimşek, yüksek gelen ocak ayı enflasyonunu ‘olumsuz hava koşulları’ ve ‘dönemsel unsurlar’la açıklarken, TÜİK verilerine göre aynı ayda yurt dışı uçak bileti fiyatları da yüzde 57’yi aştı. Bu durum ‘Uçak biletini de mi soğuk vurdu bakan bey’ sorusunu gündeme getirdi.

Ekonomistler ne dedi?

‘Baz etkisi işe yaramıyor’

Mahfi Eğilmez: “Korkulan oldu ve enflasyon ocak ayında yüzde 4.84, yıllık da yüzde 30.65 olarak gerçekleşti. Baz etkisi de işe yaramadığına göre işler zorlaşıyor. Bunun en kötü etkisi zaten kötümser olan beklentiler üzerinde olacak.”

‘31 ay bitti, hâlâ yüksek’

Prof. Dr. Fatih Özatay: “Ocak enflasyonu yüzde 4.84. Temel amacının enflasyonla mücadele olduğu iddia edilen ekonomi programının 31’inci ayı bitti. Bu kadar zaman sonra yüksek. 4.84 çok ama çok yüksek bir oran.”

‘Faiz indirimine bariyer oldu’

Dr. Burcu Aydın: “Ocak ayı enflasyonu, 3 yıllık parasal ve mali sıkılaşma politikalarına rağmen, tarihi olarak en yüksek aylık artış oranlarından biri oldu. Bu veri, Merkez Bankası faiz indirim patikasında net bir bariyer oldu.”

Ümit Dikbayır: “Gariban dediğiniz emekli, daha da garibanlaştı” dedi. Zamlı fiyatları gören Nigar Dikbayır ise “Allah yardımcıları olsun” ifadesini kullandı.

Vekilin enflasyonu 1 ayda %11.86 arttı

CHP Sakarya Milletvekili Ümit Dikbayır her ay markette, pazarda milletin enflasyonunu hesaplıyor. Dikbayır eşi Nigar Dikbayır ile aralık ayında aldığı 41 kalem ürüne 4 bin 460 TL ödemişti. Aynı ürünleri, aynı marketten, aynı sayıda ve ölçüde alan Dikbayır çifti ocak ayı sonunda ise alışveriş sepetine 4 bin 989 TL ödedi. Ocak ayı enflasyonu yüzde 11.86 oldu. Alışverişin zam şampiyonu ise kabaktı. Dikbayır çifti her ay dört kişilik bir ailenin bir haftalık zaruri olan market ve pazar ihtiyaçlarını satın alıyor. Bu ürünler daha sonra ihtiyacı olan öğrenci evlerine veriliyor. Deniz AYHAN/SÖZCÜ