Eskiden nehirleri olan orman bir anda çöle döndü: Korkunç gerçek ortaya çıktı
6 bin yıl önce göller, nehirler ve vahşi hayvanlarla dolu olan Yeşil Sahra'nın sadece birkaç nesil içinde nasıl ölümcül bir çöle dönüştüğü DNA ve tortul analizleriyle kesinleşti.
Bilim insanları, 6 bin yıl önce göller ve savanlarla kaplı olan Sahra Çölü'nün Dünya'nın yörüngesindeki kayma sonucu hızla kuruduğunu ortaya çıkardı. Max Planck Enstitüsü tarafından gerçekleştirilen ilk tam antik DNA ve ekosistem analizleri, devasa ormanlık alanın birkaç nesil gibi çok kısa bir sürede tamamen çöktüğünü kanıtladı.
YEŞİL SAHRA BİRKAÇ NESİL İÇİNDE NASIL ÇÖLE DÖNÜŞTÜ?
Araştırma sonuçları, savanadan kurak çöle geçişin yavaş değil, geri döndürülemez bir zincirleme reaksiyonla çok hızlı gerçekleştiğini gösteriyor. Dünya ekseninin yörüngesel salınımı nedeniyle yaz ısınması zayıfladığında Batı Afrika musonları güneye çekildi. Bitki örtüsünün hızla ölmesiyle çıplak kalan toprak güneş ışığını daha fazla yansıtıp nemi tutamayınca, yağışlar tamamen kesildi ve bölge hızla ölümcül bir çöle dönüştü.
BÖLGEDE KİMLER YAŞIYORDU VE DNA TESTLERİ NE GÖSTERDİ?
Max Planck Evrimsel Antropoloji Enstitüsü araştırmacıları, 2025 yılında Libya'nın güneybatısındaki Takarkori kaya sığınağında bulunan 7 bin yıllık iki bireyin genomunu başarıyla diziledi. Elde edilen ilk DNA bulguları, bu kişilerin kıtanın güneyinden izole bir şekilde yaşayan yerli bir Kuzey Afrika soyuna ait olduğunu doğrulayarak Sahra'nın açık bir göç koridoru olduğu hipotezini kesin olarak çürüttü.
Ekosistemin çöküşünde insanların rolü bilim dünyasında tartışılmaya devam ediyor. Bazı araştırmacılar erken dönem hayvancılık faaliyetlerinin çölleşmeyi hızlandırdığını savunurken, bazıları kontrollü otlatmanın yıkımı yavaşlattığını belirtiyor. Ancak önde gelen uzmanlar, kıtanın kaderini belirleyen asıl faktörün insan etkisi değil, gezegenin yörünge dinamikleri olduğunda hemfikir.
SAHRA ÇÖLÜ YENİDEN ORMANA DÖNÜŞEBİLİR Mİ?
Jeolojik kayıtlar, Sahra'nın yeşillenmesinin her 21 bin yılda bir tekrarlanan döngüsel bir kozmik olay olduğunu kanıtlıyor. Günümüzde uydu görüntüleri bölgenin güney sınırlarında yer yer yeşillik artışı kaydetse de, uzmanlar bunun küresel ısınmaya bağlı geçici bir dalgalanma olduğunu belirtiyor. Devasa ekosistemin yeniden canlanması ancak binlerce yıl sonraki uzun vadeli yörünge döngülerinin tamamlanmasıyla mümkün olacak.