F-35 fiyatlarına zam geldi

Dünyanın en gelişmiş savaş uçakları arasında gösterilen F-35’in birim maliyeti, seri üretimin rekor seviyelere ulaşmasına rağmen yeniden tırmanışa geçti. Savunma yayın organı Defense Express ve Air & Space Forces Magazine’de yer alan analizlere göre, ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) uçakları nispeten uygun fiyatlara tedarik ederken, müttefik ülkelerin ödediği rakamlar uçak başına 200 milyon doları aşıyor.

Söz konusu maliyet artışının F-35’in 18 ve 19. üretim partilerinde belirginleştiği kaydedildi. Yeni dönemde standart F-35A modelinin tamamen operasyonel "uçuşa hazır" fiyatı yüzde 11,5 artarak 92 milyon dolara, dikey kalkış yapabilen F-35B versiyonu 121,4 milyon dolara ve uçak gemisi modeli F-35C ise 110,8 milyon dolara yükseldi.

Üretimin 15. yılında 1.350’den fazla uçağın teslim edilmiş olmasına ve 2025 yılında 191 uçakla teslimat rekoru kırılmasına rağmen birim maliyetlerin artması dikkat çekiyor.

DÜŞÜK FİYATLAR ABD İÇİN GEÇERLİ

Uzmanlar, açıklanan düşük taban fiyatların yalnızca ABD hükümeti için geçerli olduğuna işaret ediyor. Amerikan ordusunun sözleşmelerinde motor ve radar gibi kritik bileşenler ayrı bütçelendirilebildiği için çıplak gövde fiyatları daha düşük görünüyor.

Pratt & Whitney üretimi F135 motorları ile Northrop Grumman üretimi gelişmiş radar sistemleri ABD yönetimi tarafından bağımsız tedarik süreçleriyle uçağa entegre ediliyor.

Diğer ülkelere yapılan ihracat sözleşmelerinde ise süreç çok daha farklı işliyor. Yabancı ülkelerle yapılan "paket" anlaşmalarına yalnızca uçağın kendisi değil; pilot ve bakım personeli eğitimi, yedek parça tedariki, hangar ve üs altyapı ekipmanları ile kapsamlı mühimmat paketleri dahil ediliyor.

Bu durum nihai faturaların astronomik seviyelere ulaşmasına neden oluyor. Çek Cumhuriyeti’nin 2023 yılında imzaladığı 24 adetlik F-35 anlaşmasında, 2029’da teslim edilecek uçakların paket dâhil birim maliyeti 208,3 milyon doları buluyor.