Fareleri yakalasın diye adaya bıraktılar doğa felaketine dönüştü
Hawaii'de şeker kamışı tarlalarındaki sıçanları temizlemek amacıyla adaya salınan 72 Hint firavun faresi, ekolojik felakete yol açtı. Gece aktif sıçanlar yerine gündüz vakti endemik kuş ve kaplumbağa yumurtalarını avlayan tür, bölgede yılda 50 milyon dolarlık zarara ve 8 yerli türün tehlikeye girmesine neden oldu.
Hawaii'de 19. yüzyılın sonlarında şeker kamışı tarlalarındaki kemirgen nüfusunu kontrol altına almak amacıyla başlatılan biyolojik mücadele projesi, adadaki yerli türler üzerinde kalıcı olumsuz etkilere yol açtı.
1883 yılında tarım üreticileri, tarlalara zarar veren sıçanlarla mücadele etmek amacıyla Jamaika'dan getirilen 72 adet Hint firavun faresini (Herpestes auropunctatus) Maui, Molokai ve Oahu adalarındaki tarım arazilerine saldı. Ancak yapılan uygulamada hedef tür ile biyolojik mücadele türünün yaşam döngüsü uyumsuzluğu dikkate alınmadı.
BİYOLOJİK RİTİM VE BESLENME ALIŞKANLIĞI
Sıçanların gece aktif (nokturnal), firavun farelerinin ise gündüz aktif (diurnal) canlılar olması sebebiyle iki türün karşılaşma oranı düşük kaldı. İstilacı firavun fareleri, besin ihtiyacını karşılamak için adanın karasal yırtıcılardan yoksun ekosisteminde evrimleşmiş yerli fauna türlerine yöneldi.
Yapılan saha gözlemleri ve çevre raporlarına göre firavun farelerinin bölgedeki etkileri şu şekilde kayıtlara geçti:
Yerde yuvalayan kuşların yumurtaları ve yavruları hedef alındı. Aralarında Hawaii kargası, çeşitli fırtına kuşu türleri ve Hawaii kazının da bulunduğu tehdit altındaki sekiz yerli kuş türünde nüfus kayıpları yaşandı.
Kıyı şeridindeki kuma bırakılan deniz kaplumbağası yumurtaları, koku alma yeteneği gelişmiş firavun fareleri tarafından tahrip edildi.
1990'lı yılların sonlarında yapılan veriler doğrultusunda, firavun farelerinin Hawaii ve Porto Riko genelinde yol açtığı yıllık ekonomik zararın yaklaşık 50 milyon dolar seviyesinde olduğu hesaplandı.
KALICI YERLEŞİM KURMADI
1950'li yıllardan itibaren eyalet çapında kapanlar, zehirli yemler ve tespit köpekleriyle yürütülen müdahale programlarına rağmen türün yüksek üreme hızı nedeniyle tam eradikasyon sağlanamadı.
Güncel saha verilerine göre firavun faresi popülasyonu Büyük Ada (Hawaii Island), Oahu, Maui ve Molokai'de varlığını sürdürüyor. Kauai Adası'nda ise düzenli izleme çalışmaları devam etmekte olup türün kalıcı yerleşim kurmadığı bildiriliyor.