Gagavuz Türklerine sahip çıkamadık
Moldova Anayasa Mahkemesi, Gagavuz Özerk Yeri’nin bağımsızlık yetkilerini budama yoluna gitti. Ankara’dan bu duruma ses çıkmadı.
Cemil KIZILTÜRK
Moldova Anayasa Mahkemesi, Gagavuz Özerk Yeri’nin Merkez Seçim Komisyonu oluşturma ve seçim düzenleme hakkını kaldırma kararı aldı. Anayasa Mahkemesi, 23 Aralık 1994 tarihli 344 sayılı Gagavuz Özerk Yeri’nin özel hukuki statüsüyle ilgili kanunda yer alan bazı maddelerin Moldova Anayasası’na uygun olmadığına hükmetti. Buna göre, bölgenin Kişinev’den bağımsız olarak Merkez Seçim Komisyonu oluşturma ve seçim düzenleme hakkı kaldırıldı. Mahkeme kararı gereği ayrıca Gagavuz Özerk Yeri’nin adalet, içişleri, bilgi ve güvenlik yetkililerini belirleme hakkı da geçersiz kılındı.
ATATÜRK’E ‘ATA’ DİYORLAR
Konuya dair SÖZCÜ Gazetesi’ne açıklamalarda bulunan emekli Tümamiral Cem Gürdeniz, Gagavuz Türklerinin, özerkliğinde Türkiye’nin bir nevi garantör olduğunu hatırlatarak şunları söyledi: “Moldova içindeki özerk konum Türkiye’nin desteğiyle sağlandı. 1930’larda Atatürk’ün talimatıyla yaklaşık 80 öğretmen Gagavuz Türklerine gönderildi. Amaç kimliği korumaktı. Gagavuz Türkleri Atatürk’e hâlâ ‘Ata’ der. Geçen yıl Gagavuz Türklerinin seçilmiş Başkanı Yevgenia Gutsul’un mahkum edilmesine Ankara’nın sessiz kaldığını eleştirmiştim. Bugün ise Moldova Anayasa Mahkemesi, özerkliğin önemli yetkilerini yok etti.
DIŞİŞLERİ NEDEN SESSİZ?
NATO Zirvesinin ardından Ankara’dan kamuoyuna yansıyan tek bir resmi tepki gelmiyor olması dikkat çekici”
Zafer Partisi Genel Başkan Yardımcısı Fatih Eryılmaz ise sosyal medyadan yaptığı açıklamada, “Sayın Dışişleri Bakanı Suriye olayları sırasında, Türkiye Cumhuriyetinin bölgede bulunan Kürtlerin hamisi olduğunu söylemişti. Suriye’deki Kürtlerin bile hamisi olan devletimiz Türk Gagavuz Özerk Yerinin hamisi değil mi? Neden sesiniz çıkmıyor? Her sözlerine Türkiye yüzyılı diye başlayanlar, bir Türk özerk bölgesi olan Gagavuz’yanın 32 yıl önce elde edilen özerkliğini dahi koruyamadılar. Ancak lafa gelince dünya lideriyiz diye coşku veriyorlar” ifadelerine yer verdi.
Gagavuzlar kimdir?
Gagavuzlar veya tarihsel isimleriyle Gök-Oğuzlar, bugün Moldova’nın güneyindeki Bucak bölgesinde yaşayan, nüfusu yaklaşık 250 bin civarında olan bir Türk boyudur. İnançları Hristiyan olsa da dilleri, kültürleri ve örfleri tamamen Türktür. Konuştukları dil, Türkçenin Oğuz grubuna dahildir ve Türkiye Türkçesine en yakın lehçedir. 1990’ların başında Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla, bağımsızlığını ilan eden Moldova içerisinde kalan Gagavuzlar için, 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel devreye girdi.
Demirel, ayrılıkçı bir savaşa girmek üzere olan Gagavuz lider Stepan Topal’ı silahlı mücadeleden vazgeçirerek Moldova anayasası sınırları içinde kalmaya ikna etti. Moldova hükümetine özerklik modeli sundu. Moldova Cumhurbaşkanı Mircea Snegur ile kurduğu yakın dostluğu kullanan Demirel, “Moldova’nın toprak bütünlüğünü destekliyoruz ancak soydaşlarımızın kılına zarar gelirse buna sessiz kalamayız” mesajını verdi. 23 Aralık 1994’te Moldova Parlamentosu, “Gagavuz Yeri Özel Hukuki Statüsü Kanunu” kabul etti.