Gıda krizinde domino etkisi! Savaş bitse bile etkisi aylarca sürecek
Stratejik geçiş noktalarındaki aksamalar nedeniyle küresel azotlu gübre pazarının daralması, mısır ve tahıl hasatlarını tehdit ederek gıda fiyatlarında sert bir yükselişi tetikleyebilir.
Küresel emtia piyasalarında tansiyon yükseliyor. Hürmüz Boğazı'ndaki lojistik aksamaların küresel azotlu gübre pazarını doğrudan etkilemesiyle birlikte, stratejik tarım bölgelerinde mısır ve tahıl hasatlarına yönelik riskler artıyor.
Goldman Sachs emtia analistleri Lina Thomas ve Daan Struyven tarafından hazırlanan notta, Hürmüz Boğazı’ndaki risklerin küresel tarım fiyatları üzerinde domino etkisi yaratabileceği konusunda yatırımcılar uyarıldı.
"GÜBRE TEDARİĞİ TAHIL ARZINI DOĞRUDAN ETKİLİYOR"
Analistler, Hürmüz Boğazı’nın küresel gübre kullanımının %60’ını oluşturan azotlu gübre pazarı için kritik bir rota olduğunun altını çizdi. Raporda, "Bu bölgedeki aksamalar sadece gübre arzını kısıtlamakla kalmıyor, aynı zamanda bölgeden gelen LNG (sıvılaştırılmış doğalgaz) akışının azalması nedeniyle diğer bölgelerdeki gübre üretim kapasitesini de baskılıyor" ifadelerine yer verildi.
Gübre maliyetlerinin tahıl üretim giderlerinin yaklaşık %20’sini oluşturduğunu belirten uzmanlar, fiyat artışının asıl kaynağının arz yetersizliği olacağını öngörüyor:
"Gübre tedariğindeki kesintiler; gecikmiş veya yetersiz azot uygulaması nedeniyle verim kayıplarına ve çiftçilerin daha az gübre isteyen ürünlere yönelmesine neden olarak toplam tahıl üretimini düşürebilir."
RİSK ALTINDAKİ BÖLGELER: AVRUPA VE GÜNEY YARIMKÜRE
Rapora göre, ekim sezonu öncesinde başlayan bu kriz karşısında ABD "görece izole" bir konumda bulunuyor. Ancak uzmanlar; ekim takvimi daha geç olan Avrupa, Avustralya ve Güney Yarımküre ülkelerinin krizden en çok etkilenecek bölgeler olduğunu vurguluyor. ABD'li çiftçiler lojistik olarak korunsa bile küresel ürün fiyatlarındaki genel artışın ABD piyasalarına da yansıması bekleniyor.
RUSYA'DAN İHRACAT ENGELİ
Küresel arz endişelerini artıran bir diğer hamle ise Rusya’dan geldi. Rus haber ajansı TASS’ın Tarım Bakanlığı’na dayandırdığı habere göre Rusya, bahar ekim döneminde iç piyasayı güvence altına almak amacıyla 21 Mart - 21 Nisan tarihleri arasında amonyum nitrat ihracatını askıya aldı.
FİYAT ŞOKU İÇİN TARİH VERİLDİ
Eski merkez bankası danışmanı Alexandra Prokopenko, küresel piyasalarda hissedilecek gıda fiyat şoku için bir takvim paylaştı. Prokopenko, arz kesintilerinin raflara ve piyasalara yansımasının önümüzdeki 6 ila 9 ay içerisinde gerçekleşebileceğini öngörüyor.