Gören sıradan bir taş sanıyor ama servet değerinde: Okyanusun yüzen altını
Okyanusun derinliklerinde bir savunma mekanizması olarak başlayan bu yolculuk, kıyıya vurduğunda dudak uçuklatan bir hazineye dönüşüyor. Halk arasında "balina kusmuğu" olarak bilinen ancak bilimsel adı "ambergris" olan bu nadir madde, parfümeri dünyasının en kıymetli sırrı kabul ediliyor. Güneş ve tuzlu suyla pişerek olgunlaşan bu "yüzen altın", kilogram fiyatıyla adeta dudak uçuklatıyor.
2026 yılı itibarıyla piyasa değeri kalitesine göre 10 bin ile 50 bin dolar (yaklaşık 1.7 milyon TL) arasında değişen bu madde, bulunması tamamen şansa bağlı olan nadir bir hazine niteliğinde.
BALİNALARIN HAYATTA KALMA REÇETESİ
Ambergris, ispermeçet balinalarının sindirim sisteminde bir savunma mekanizması olarak üretilir. Balinalar, temel gıdaları olan kalamar ve ahtapotların sindirilemeyen sert gagalarının bağırsaklarına zarar vermesini önlemek için bu bölgede yağlı ve mumsu bir salgı salgılar.
Zamanla bu sert parçaların etrafını kaplayarak katı bir kütle haline gelen madde, balinalar tarafından vücut dışına atılır. Başlangıçta ağır bir kokuya sahip olan bu kütle, asıl değerini okyanusta geçirdiği yıllar içinde kazanır.
DENİZDE GEÇEN YILLAR DEĞERİNE DEĞER KATIYOR
Okyanusa ilk bırakıldığında koyu renkli olan bu madde; güneş ışığı, tuzlu su ve atmosferik etkilerle doğal bir oksidasyon sürecine girer. Zamanla rengi açılan ve gümüş grisinden beyaz altın rengine dönen kütle, ağır kokusunu kaybederek parfümeri dünyasının aradığı o tatlı ve kalıcı aromaya kavuşur.
Özellikle lüks parfümlerde kokunun kalıcılığını artıran bir "sabitleyici" (fiksatif) olarak kullanılan ambergris, sentetik alternatiflerine rağmen doğal yapısıyla paha biçilemez bir hammadde olmayı sürdürüyor.
KATI YASAL KURALLARI VAR
Ambergris arayışı dünya genelinde birçok kişiyi sahillere çekse de, bu değerli maddenin elde edilmesi katı yasal kurallara tabidir. İspermeçet balinaları koruma altındaki türler arasında yer aldığı için, bu maddeyi elde etmek amacıyla balinalara doğrudan müdahale edilmesi kesinlikle yasaktır.
Ticari olarak ambergris arzı, sadece denizde kendiliğinden yüzen veya dalgalarla kıyıya vuran kütlelerin bulunmasına dayanır. ABD gibi bazı ülkelerde ticareti tamamen yasak olsa da, İngiltere ve Avrupa Birliği ülkelerinde sahilde bulunan parçaların ticari amaçla toplanması yasal kabul edilmektedir.