Görünüşü masum ama sonu felaket: Kontrolden çıktı, durdurulamıyor
Bilim insanları, dünya genelindeki ölümcül mantar zehirlenmelerinin %90’ından sorumlu olan Köy Göçüren türünün genetik yapısında önemli bir değişim saptadı. Araştırmalara göre, istilacı bir güce erişen bu mantar türü artık üremek için eşe ihtiyaç duymadan, aseksüel yöntemlerle yayılabiliyor.
Doğa tutkunlarını ve mantar avcılarını korkutan haber bilim dünyasından geldi. Halk arasında "Köy Göçüren" olarak bilinen ve mantar kaynaklı ölümlerin bir numaralı sorumlusu olan Amanita phalloides, hayatta kalma stratejisini değiştirerek yayılma hızını artırdı.
ÜREMEK İÇİN EŞE İHTİYAÇ DUYMUYOR
Bilim insanlarını hayrete düşüren en büyük keşif, bu mantarın artık üremek için bir "eşe" ihtiyaç duymaması. Normal şartlarda karmaşık bir çiftleşme süreci gerektiren Köy Göçüren, son yapılan genetik araştırmalara göre artık kendi kendini dölleyebiliyor. Bu durum, mantarın tek bir spor üzerinden koca bir ormanı istila etmesine ve hiç olmadığı bölgelerde aniden ortaya çıkmasına olanak sağlıyor.
SİNSİ BİR TUZAK
Bu mantarı diğer zehirli türlerden ayıran en korkutucu özelliği, kurbanına sahte bir umut vermesidir. Mantar tüketildikten yaklaşık 6 ila 24 saat sonra şiddetli karın ağrısı ve kusma ile kendini gösterir. Ancak asıl tehlike burada başlar: Belirtiler aniden kesilir ve kişi iyileştiğini sanır. "Yalancı iyileşme" olarak adlandırılan bu 2-3 günlük sessiz dönemde, mantarın içindeki $\alpha$-amanitin toksini karaciğeri sessizce yok eder.
GÖRÜNÜŞÜ ÇOĞU KİŞYİ ALDATIYOR
Bu mantarın bu kadar çok can almasının sebebi, oldukça "lezzetli" ve "masum" görünmesidir. Gençken bir yumurtayı andıran yapısı, büyüdüğünde ise geniş beyaz veya yeşilimsi şapkasıyla kültür mantarlarına benzerlik gösterir.
Mantar toplayıcıları için hayati işaretler:
- Volva (Kupa): Toprağın hemen altında veya üzerinde bulunan kadeh şeklindeki deri kalıntısı.
- Beyaz Lameller: Şapkanın altındaki çizgiler her zaman beyazdır (kültür mantarlarında ise genellikle kahverengiye döner).
- Yüzük: Gövdenin üst kısmında etek gibi sarkan belirgin bir halka bulunur.
BİLİM DÜNYASI PANZEHİR ÜZERİNE ÇALIŞIYOR
Araştırmacılar, bu mantarın panzehiri olabilecek bir molekül üzerinde çalışıyor. Henüz test aşamasında olsa da, bir tıbbi boya olan Indosiyanin yeşilinin toksinlerin hücrelere bağlanmasını engellediği saptandı.
Uzmanlar, "Doğada bulduğunuz ve %100 emin olmadığınız hiçbir mantarı tüketmeyin. Köy Göçüren'in bir tanesi bile yetişkin bir insanı öldürmeye yetecek zehir taşır" ifadelerine yer verdi.