Gözle fark edilmiyor, yayılınca felakete dönüşüyor: İstilayı 182 köpek durduracak
ABD'de tarım alanları ve ormanlar için ciddi tehdit oluşturan benekli fener sineğiyle mücadelede evcil köpeklerden yararlanılabileceği ortaya çıktı. Araştırmacılar, 182 evcil köpek ve sahiplerini böceğin gözden kaçması son derece kolay yumurtalarını koklayarak bulmaları için eğitti. Sonuçlar, bazı evcil köpeklerin bu görevde profesyonel arama köpekleriyle yarışabilecek seviyeye ulaşabildiğini gösterdi.
Virginia Tech ve Texas Tech Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü çalışmanın amacı, sıradan ev köpeklerinin kısa bir eğitimden sonra istilacı böceklerin yumurtalarını tespit edip edemeyeceğini görmekti. Çalışmaya Labrador ve Alman çoban köpeği gibi farklı ırklardan hayvanlar katıldı.
YUMURTALARI ÇAMURA BENZİYOR
Benekli fener sineği özellikle üzüm bağları, meyve yetiştirilen alanlar ve ormanlar açısından önemli bir zararlı. ABD'de ilk kez 2014 yılında Pensilvanya'da tespit edilen istilacı türün yayılmasını zorlaştıran özelliklerinden biri de yumurtalarını oldukça iyi gizleyebilmesi.
Böceğin yumurta kümeleri kurumuş çamuru andırdığı için çıplak gözle kolaylıkla gözden kaçabiliyor. Üstelik yalnızca ağaç gövdelerine değil; araçlara, makinelere ve farklı sert yüzeylere de yapışabiliyor. Bu yüzeylerin başka bölgelere taşınması, böceğin fark edilmeden uzun mesafelere yayılmasına yol açabiliyor.
Araştırmacılar da köpeklerin güçlü koku alma duyusundan yararlanarak tam olarak bu soruna çözüm aradı. Eğitim sırasında istilacı böceğin yayılma riskini ortadan kaldırmak amacıyla kimyasal işlemden geçirilmiş yumurta örnekleri kullanıldı. Köpeklerden farklı kokular arasından bu yumurtaların kokusunu ayırt etmeleri istendi.
182 EVCİL KÖPEK EĞİTİLDİ
Çalışmanın laboratuvar aşamasına 104 köpek-sahip ekibi katıldı. Bunlardan 77'si yapılan testlerde örneklerin yüzde 82'sini doğru şekilde tespit etmeyi başardı. Testler dışarı taşındığında ise rüzgar, çevredeki farklı kokular ve değişken koşullar nedeniyle başarı oranı yüzde 58'e geriledi.
Ancak araştırmanın ilerleyen aşamalarında dikkat çekici bir sonuç elde edildi. Son aşamaya ulaşan 24 ekipten 22'si canlılığını koruyan gerçek yumurta örneklerini başarıyla tespit etti. Böylece yalnızca bu iş için yetiştirilen profesyonel köpeklerin değil, uygun eğitim verilen evcil köpeklerin de istilacı türlerin aranmasında kullanılabileceği görüldü.
Yöntemin özellikle üzüm bağları, meyve bahçeleri, odun depoları ve böceğin başka bölgelere taşınma ihtimalinin yüksek olduğu alanlarda işe yarayabileceği düşünülüyor. Çok sayıda profesyonel arama köpeği yetiştirmek yerine gönüllü köpek sahiplerinin sürece dahil edilmesi, çok daha geniş alanların kontrol edilmesini mümkün hale getirebilir.
Araştırmacılar yöntemin henüz geniş çaplı olarak kullanılmaya hazır olmadığını belirtiyor. Ancak elde edilen sonuçlar, evlerde yaşayan köpeklerin doğru eğitimle gözle görülmesi son derece zor istilacı böcek yumurtalarını kokularından bulabilecek bir erken uyarı sisteminin parçası olabileceğini gösteriyor.