Dev yıldızdan gelen radyo sinyalleri tespit edildi: Tarihte bu bir ilk!
Astronomlar, Dünya’dan 133 ışık yılı uzaklıktaki M tipi bir yıldızdan güçlü bir koronal kütle atımının (CME) radyo sinyalini tespit ederek tarihte bir ilke imza attı. Daha önce başka yıldızlarda CME oluşumuna dair yalnızca dolaylı işaretler görülmüş olsa da, bu keşif Güneş dışında ilk kez doğrudan bir CME’nin kaydedildiğini doğruluyor.
Güneş’te gözlenen CME’ler genellikle Güneş fırtınaları veya Güneş rüzgarı olarak biliniyor. Bu yoğun plazma dalgaları Dünya’ya ulaşarak uydulara ve GPS sistemlerine zarar verebiliyor. Dolayısıyla başka bir yıldızda aynı sürecin izlenebilmesi, hem yıldız fiziği hem de gezegen sistemlerinin yaşanabilirlik koşulları açısından büyük önem taşıyor.
Ancak bu keşif, söz konusu yıldızın yaşanabilir bölgesindeki gezegenler için iyi haber değil. Güçlü CME’ler, gezegen atmosferlerinin hızla yok olmasına yol açabilecek kadar yıkıcı olabilir. Benzer özelliklere sahip diğer yıldızlar için de aynı risk geçerli olabilir.
Keşfin zamanlaması dikkat çekiciydi. Bu hafta Güneş’ten gelen ardışık CME’ler nedeniyle Kuzey Amerika’da gökyüzü kuzey ışıklarıyla aydınlandı. Güneş patlamaları, yıldız yüzeyindeki manyetik alanların bükülmesiyle oluşuyor ve dev plazma bulutlarını uzaya savurarak Dünya’nın manyetik alanıyla etkileşime girdiğinde auroraları tetikleyebiliyor.
Bilim insanları uzun süredir kırmızı cüceler gibi yıldızlarda da dev patlamaların ve yıldız lekelerinin benzer süreçlere işaret ettiğini gözlemliyordu. Ancak şimdiye kadar hiçbir CME’nin yıldızdan tamamen kaçıp uzaya yayıldığı doğrudan doğrulanamamıştı. ASTRON’dan Dr. Joe Callingham, “Astronomlar başka bir yıldızda CME tespit etmeyi onlarca yıldır bekliyordu… Bunu ilk kez başardık” diyerek keşfin önemini vurguladı.
Callingham ve ekibi, Güneş’teki CME şok dalgalarının yaydığı radyo sinyallerine benzeyen bir sinyal aradı ve StKM 1-1262 adlı kırmızı cücede tam olarak bu izleri buldu. Daha önce dikkat çekmeyen bu yıldız, araştırmada incelenen 5 bin yıldız arasında CME tespit edilen tek yıldız oldu.