Hürmüz Boğazı'nda trafik sıkıştı! Gemiler rotayı oraya çevirdi!

Hürmüz Boğazı'nda gemi trafiğinin durma noktasına gelmesi sonrası deniz ticaretinin Körfez geçiş noktalarından uzaklaşma eğilimi güçlenirken daha uzun bir rota olan Ümit Burnu'nda ticari gemi trafiği hızla artış gösterdi.

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik 28 Şubat'ta başlattığı saldırılar sonrası İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari, Hürmüz Boğazı'nı geçişlere kapattıklarını ve geçmeye çalışan gemilere saldıracaklarını bildirdi.

Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO), Hürmüz Boğazı'na yönelik deniz güvenliği durumunun en üst düzey risk seviyesi olan "kritik" seviyeye çıktığını duyururken sigorta şirketleri bölgedeki gemiler için savaş poliçelerini iptal etti.

Dünyanın önde gelen konteyner nakliye firmaları Hürmüz Boğazı'ndan geçişleri askıya aldıklarını açıkladı.

TESLİMAT SÜRELERİ UZAYABİLİR

UKMTO verilerine göre, Hürmüz Boğazı'ndan tarihsel ortalamada günde 138 gemi geçiş yapıyordu.

AA muhabirinin gerçek zamanlı denizcilik takip sistemi Windward'ın verilerinden derlediği bilgilere göre, Hürmüz Boğazı'ndaki gemi geçişleri 2 Mart'ta toplam 7 olurken, bu rakam 3 Mart'ta 4'e geriledi.

Bu tarihteki geçişler Hürmüz Boğazı'nda son 7 gündeki gemi sayısına kıyasla yüzde 90 azaldı.

MarineTraffic verilerine göre, aynı tarihte Hürmüz Boğazı'ndaki petrol tankeri trafiği de saldırılardan önceki seviyeye göre yüzde 90 geriledi.

Orta Doğu'da Aralık 2023'te Yemen'deki Husilerin İsrail'le bağlantılı ticari gemilere saldırıları nedeniyle Kızıldeniz'deki gemi trafiği büyük ölçüde azalmış ve nakliye şirketleri operasyonlarını Ümit Burnu'na kaydırmıştı.

Son olarak Hürmüz Boğazı'nda da ticari gemi trafiğinin durma noktasına gelmesi, deniz ticaretinin Körfez geçiş koridorlarından uzaklaştığı yönündeki eğilimi pekiştirdi.

Almanya merkezli konteyner şirketi Hapag-Lloyd'dan AA muhabirine yapılan açıklamada, "Aralık 2023'ten bugüne kadar Hapag-Lloyd gemileri Kızıldeniz'den geçmedi. Bu moratoryumu uzatma kararı, Orta Doğu'daki mevcut durum ve Husilerin ilgili tehditleri nedeniyle alındı. Hapag-Lloyd'un sefer programlarında herhangi bir değişiklik olmayacak ve Ümit Burnu'nun etrafından seyir devam edecektir." ifadeleri kullanıldı.

Fransa'nın CMA CGM şirketi de Körfez'de bulunan ve bölgeye giden tüm gemilerine sığınaklara gitmeleri talimatını verdiğini duyururken CMA CGM, Süveyş Kanalı'ndan geçişin de bir sonraki duyuruya kadar askıya alındığını ve gemilerin Ümit Burnu üzerinden Afrika çevresinden yeniden yönlendirildiğini bildirdi.

Küresel ticaretin barometresi olarak kabul edilen Maersk, Orta Doğu'daki gelişmelerin Babu'l Mendeb Boğazı üzerinden Süveyş Kanalı'nı geçecek gemilerin seferlerini askıya almaya neden olduğunu açıkladı.

Maersk, Orta Doğu-Hindistan'dan Akdeniz'e ve Orta Doğu-Hindistan'dan ABD'nin doğu kıyısına yapılan tüm seferlerin Ümit Burnu çevresinden yeniden yönlendirildiğini duyurdu.

Windward'ın verilerine göre, Ümit Burnu'ndaki transit gemi sayısı 2 Mart'ta önceki güne göre yüzde 112 artışla 87'ye yükseldi. Bu rakam, 3 Mart'ta ise günlük yüzde 8 artışla 94 oldu.

Ümit Burnu'ndaki son 7 günlük ortalama transit gemi sayısı ise 69,7 olarak hesaplandı. Böylece, 3 Mart'taki geçişler 7 günlük ortalamaya göre yüzde 35 artış gösterdi.

Windward'ın analizine göre, ticari deniz taşımacılığı hızla değişen faaliyet ortamına uyum sağlamaya çalışıyor. Ümit Burnu'nda artan ticari gemi trafiği, operatörlerin Körfez nakliye koridorlarının istikrar kazanmasını beklemek yerine daha uzun yolculuklara yöneldiğini gösteriyor.

Ümit Burnu, Hürmüz Boğazı'nın birebir alternatifi değil ancak nakliye şirketlerinin çatışma bölgesindeki koridorlara alternatif olarak tercih ettiği rota olarak öne çıkıyor.

Ticari gemi trafiğinin Ümit Burnu'na kayması kargoların teslimat sürelerini 10 ile 20 gün arasında uzatırken taşımacılık maliyetleri üzerinde de yukarı yönlü baskı oluşturuyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NDAKİ PETROL SEVKİYATI ASYA'YA GİDİYOR

Basra Körfezi'nin ağzındaki Hürmüz Boğazı, Orta Doğu'daki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) üretimini Umman Denizi ve Hint Okyanusu üzerinden dünya pazarlarına bağlıyor.

S&P Global Energy verilerine göre, küresel petrol tedarikinin yüzde 20'si Hürmüz Boğazı'ndan Asya ülkeleri başta olmak üzere uluslararası piyasalara ulaşıyor. Boğaz'dan taşınan günlük yaklaşık 15 milyon varil ham petrolün 5,3 milyon varilini tek başına Çin alıyor.

Hürmüz Boğazı'ndan geçen ham petrolün 2 milyon varili Hindistan'a, 1,7'şer milyon varili Japonya ve Güney Kore'ye giderken 4,2 milyon varil diğer ülkelere tedarik ediliyor.

Suudi Arabistan günlük 5,1 milyon varille Hürmüz Boğazı'ndaki ham petrol sevkiyatının en büyük ihracatçısı konumunda. Bu ülkeyi Irak 3,3 milyon varil ham petrolle, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) 2,6 milyon, İran 1,7 milyon, Kuveyt bir milyon ve diğer ülkeler toplamda bir milyon varille takip ediyor.

Boğaz, ham petrolün yanı sıra işlenmiş petrol ürünleri ihracatı için de kritik önemde bulunuyor.

Hürmüz Boğazı'ndan geçen günlük yaklaşık 5 milyon varil petrol ürününün en büyük ihracatçısı konumunda ise 1,26 milyon varille BAE ve 1,04 milyon varille Suudi Arabistan öne çıkıyor.

TESİS KAPANMALARI ARTACAK ENDİŞESİ

Gemiler, üretimin sürmesini desteklemek için Suudi Arabistan'ın batı kıyısındaki Yenbu Limanı'na yönelmeye başladı. Mart ayında Yenbu'da şu ana kadar günlük 2,44 milyon varil yükleme yapıldı. Bu rakam, son altı ayda ortalama günlük 650-940 bin varil arasında gerçekleşen yüklemelere göre oldukça yüksek seviyede bulunuyor.

Irak Petrol Bakanlığı, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması nedeniyle Basra'daki Rumeyle sahasında petrol üretimini durdurma kararı aldı. Petrol tankerlerinin Körfez havzasına girmemesi nedeniyle oluşan tanker kısıt ve depolardaki stok seviyesinin kritik seviyeye yükselmesi bu kararda etkili oldu.

Ayrıca, Irak'ın günlük 3,5 milyon varil kapasiteli Basra Limanı'ndan 2 Mart'ta ham petrol yüklemesi yapılmadı.

JP Morgan analistleri, Hürmüz Boğazı'ndaki aksamanın 21 gün sürmesi halinde petrol üreticilerinin tesislerinde kapanmaların başlayabileceği uyarısında bulundu.

LNG'DE KITALAR ARASI REKABET ARTABİLİR

Hürmüz Boğazı, dünyadaki LNG ihracatının da yüzde 20'sinin taşındığı stratejik bir geçit. Katar, bölgedeki LNG ihracatında ana rol oynuyor ve buradan taşınan LNG de ağırlıklı olarak Asya ülkelerine ulaşıyor.

Ancak, İran'dan fırlatılan insansız hava araçlarından (İHA) birinin 2 Mart'ta Katar'ın Ras Laffan Sanayi Şehri'ndeki Katar Enerji'ye ait LNG üretim tesisini hedef almasının ardından şirket dün buradaki LNG üretimini durdurmuştu.

Küresel LNG arzında önemli paya sahip olan Katar'daki arz kesintisi, özellikle spot piyasada arz daralması endişelerini artırdı.

S&P Global Energy Kısa Vadeli LNG Analizi Lideri Ross Wyeno, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, Asya-Pasifik pazarlarının Avustralya, Malezya ve Endonezya dahil olmak üzere büyük Pasifik Havzası üreticilerinden önemli miktarda LNG tedarik ettiğini belirtti.

Bu tedarikin büyük bir kısmının halihazırda uzun vadeli sözleşmelerle bağlandığını dile getiren Wyeno, "Bu tedarik, Katar ve BAE'de üretimin durmasının yarattığı önemli dengesizliği karşılayamayacaktır. LNG'de arz esnekliği açısından en büyük kaynak şu anda ABD. ABD'den serbest olarak yüklenen LNG, şu anda en yüksek fiyatın olduğu pazara, yani Asya'ya gidecektir. Bu durum değişmedikçe, ABD'den gelen yükler muhtemelen Avrupa pazarlarından uzaklaşacak. Bu da Avrupa'nın depo dolum çabalarını etkileyerek gaz dengesini sıkılaştırabilir." ifadelerini kullandı.

Başlangıç rotası Avrupa olan bir LNG tankerinin fiyatlardaki artışın ardından dün rotasını değiştirdiği ve Asya'ya doğru yol aldığı tespit edildi.