İki kıtayı birbirine bağlayan kablo felaketi getirdi
İrlanda ile Newfoundland arasında 1858’de çekilen ilk okyanus ötesi telgraf hattı, faaliyete geçmesinden haftalar sonra tamamen çöktü. Yüksek voltaj kullanımı ve üretim hataları nedeniyle yaşanan teknik kriz, iki kıta arasındaki iletişimi bir anda kesti.
1858 yılının Ağustos ayında İrlanda ile Newfoundland arasında çekilen ve Atlas Okyanusu’nun iki yakasını ilk kez elektrikli iletişimle birbirine bağlayan transatlantik telgraf hat hattı, faaliyete geçmesinden haftalar sonra tamamen arızalandı.
New Yorklu kağıt üreticisi Cyrus West Field liderliğinde 1856 yılında kurulan Atlantic Telegraph Company; özel yatırımcılar ile İngiliz ve ABD hükümetlerinin desteğiyle projeyi başlattı. Proje ekibinde, daha sonra Lord Kelvin unvanını alacak olan İngiliz bilim insanı William Thomson ile baş elektrikçi Wildman Whitehouse da yer aldı.
Kablo tasarımı sürecinde teknik anlaşmazlıklar yaşandı. Thomson’ın direnci düşürmek amacıyla daha kalın bir bakır çekirdek kullanılması yönündeki önerisine karşın şirket, Whitehouse’un savunduğu daha hafif tasarımı tercih etti. Hazırlanan kablo; yedi bakır tel, üç kat gütaperka yalıtımı, katranlı kenevir ve demir tel kaplamadan oluşturuldu.
ZORLU DÖŞEME SÜRECİ VE VARIŞ TARİHLERİ
Tek bir geminin taşıyamayacağı büyüklükteki kablo, HMS Agamemnon ve USS Niagara gemileri arasında bölündü. 1857 ve 1858’deki ilk denemeler kablo kopmaları nedeniyle başarısızlıkla sonuçlandı.
29 Temmuz 1858’de Okyanus’un ortasında birleştirilen hat sonrasında Agamemnon İrlanda’ya, Niagara ise Newfoundland’a doğru ilerledi. Testlerin başarıyla tamamlandığı seferde gemilerin karaya ulaşma tarihlerine ilişkin farklı kayıtlar bulunuyor. IEEE Spectrum, Niagara’nın 4 Ağustos, Agamemnon’un ise 5 Ağustos’ta karaya vardığını aktarırken; Bilim Müzesi her iki geminin de varış tarihini 5 Ağustos olarak kaydediyor.
DEVLET BAŞKANLARI ARASINDA İLK MESAJLAŞMA
10 Ağustos’ta başlayan test trafiğinin ardından, 16 Ağustos 1858’de İngiltere Kraliçesi Victoria ile ABD Başkanı James Buchanan kablo üzerinden resmi mesaj alışverişinde bulundu.
Kraliçe Victoria’nın 98 kelimelik mesajının iletimi yaklaşık 16 saat sürdü. Zayıf sinyallerin tespitinde Thomson tarafından geliştirilen hassas aynalı galvanometre cihazı kullanıldı.
Hat, toplam 732 mesaj ilettikten sonra kapandı. Bu iletilerden biri olan ve Hindistan İsyanı’nın bastırılması üzerine Kanada’daki iki alayın intikalini durduran İngiliz hükümeti emrinin, dönemin şartlarında 50.000 ila 60.000 sterlin arasında tasarruf sağladığı bildirildi.
ARIZANIN NEDENLERİ AÇIKLANDI
Sinyallerin hattın başlangıcından itibaren zayıf olması üzerine baş elektrikçi Wildman Whitehouse, sinyal gücünü artırmak amacıyla hatta zaman zaman 2.000 volta varan yüksek voltaj uyguladı. Voltaj artışının ardından kablonun yalıtım katmanı hasar gördü ve iletişim tamamen kesildi. Olayın ardından kurulan soruşturma komisyonu, arızanın ana nedeni olarak Whitehouse’un yüksek voltaj kullanımını gösterdi.
Buna karşın, tarihçi ve mühendis Donard de Cogan’ın 1985 yılında denizden çıkarılan orijinal kablo parçaları üzerinde yaptığı incelemeler, arızada üretim kalitesinin de rol oynadığını ortaya koydu. Analiz sonuçları, bakır çekirdeğin yalıtım malzemesinin merkezinde yer almadığı ve dıştaki metal kaplamaya tehlikeli derecede yakın bulunduğu yapısal kusurları belgeledi.