İran ABD'den 300 milyar dolar 'tazminat' istiyor

ABD ve İran'ın, önümüzdeki hafta gerçekleştirilecek G7 liderler zirvesi öncesinde Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik bir anlaşmaya yaklaştığı belirtildi.

Üst düzey yetkililerden alınan bilgilere göre taraflar, nihai bir anlaşma yerine öncelikle bir mutabakat zaptı imzalamaya hazırlık yapıyor.

Bloomberg'e konuşan konuya yakın kaynaklar, İsviçre'nin Cenevre kentinin, pazar günü yapılması muhtemel bir imza töreni için potansiyel konum olarak değerlendirildiğini aktardı.

Ancak yetkililer, İran hükümetinin henüz imza atmaya hazır olduğuna dair bir açıklama yapmadığını belirtti.

Bunun sebebi olarak dini lider Mücteba Hamaney'in elektronik cihaz kullanmaması, sadece mektup yoluya iletişim kurması gösterildi. İran, anlaşmadan önce dini liderin onayını bekliyor.

Diplomatik kaynaklar, daha önceki süreçlerde de benzer ilerlemeler kaydedildiğini fakat somut bir sonuca ulaşılamadığını hatırlatarak temkinli olunması gerektiği konusunda uyarıda bulundu.

İRAN 300 MİLYAR DOLAR TAZMİNAT İSTİYOR

ABD basınına göre İran ve ABD arasında müzakere edilen mutabakat zaptında en önemli maddeler Hürmüz Boğazı'nın açılması, İran'ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılması.

Zapta göre İran nükleer silah üretmeyeceğinin garantisini verecek ve UAEK teftişlerini ülkesine kabul edecek.

Hürmüz Boğazı açılacak, buna karşılık İran'a yaptırımlar kalkacak ve İran'ın 24 milyardolar değerindeki dondurulmuş varlıkları açılacak.

İran da kendi 14 maddelik mutabak zaptı şartlarını yayınlayarak ABD basının haberine karşılık verdi.

Maddelerin arasındaki en büyük farklar ABD'nin İran'ın yeniden inşası için 300 milyar dolar bütçe ayırması talebi, ABD ordusunun Orta Doğu'ya asker yığmaması olarak dikkat çekti.

Buna göre ABD hem 24 milyar değerinde dondorulmuş fonları salarak, hem de 300 milyar dolarlık bir fon açarak toplamda 324 milyar dolar savaş tazminatı sağlayacak.

Bununla birlikte İran'daki yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum ülkeden çıkmadan, İran tarafından sivil kullanıma uygun bir şekilde seyreltilecek.

Ateşkes ise Lübnan ve İsrail arasındaki ateşkesle birlikte 60 gün uzatılacak. Eğer anlaşma yapılırsa, Hürmüz'deki trafik 30 günde eski haline dönecek.

Barış anlaşmasına imza atılmadan önceki son görüşmelerin İran'ın dondurulmuş fonlarının açılması ve yaptırımların sona ermesinden sonra başlayacağı vurgulandı.

İran, 'Hürmüz Boğazı'nın açılması' maddesinin üzerinde özellikle durdu. Boğaz'ın kontrolünün 'bölgesel bir konu' olduğunu belirtti.

İran'ın IRNA haber ajansı iran'lı yetkililere dayandırdığı yazısında"İran, Hürmüz Boğazı'nın yönetiminin devri konusunda hiçbir taahhütte bulunmayacaktır. Boğazın gelecekteki yönetimi bölgesel bir mesele olarak ele alınacak ve Tahran ile Umman arasında diyalog ve ortak karar alma süreci yoluyla çözüme kavuşturulacaktır" ifadelerine yer verdi.

İRAN: 'SALDIRILAR SÜRECE ZARAR VERDİ'

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü konuyla ilgili yaptığı açıklamada, henüz net bir sonuca varılmadığını belirtti.

Sözcü, savaşın bitirilmesi için önemli ilerleme kaydedildiğini ancak son ABD saldırılarının sürece zarar verdiğini vurguladı.

Başka bir diplomat ise İranlı müzakerecilerin anlaşmayı kabul ettiğini, ancak nihai kararı verecek olan Dini Lider Mücteba Hamaney'in onayının alınıp alınmadığının henüz belirsiz olduğunu ifade etti.

Hamaney, şubat ayı sonlarında ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan savaştan bu yana kamuoyunun önüne çıkmıyor.

PİYASALAR CANLANDI

ABD Başkanı Trump'ın, İran'a yönelik olası hava saldırılarını iptal ettiğini açıklaması ve taraflar arasındaki ateşkesin 60 gün uzatılmasını öngören bir anlaşmanın tamamlanmak üzere olduğunu belirtmesi piyasaları hareketlendirdi.

Trump, söz konusu anlaşmanın Tahran'ın boğazı açmasını, Washington'ın ise İran limanlarına yönelik ablukayı sonlandırmasını kapsadığını iddia etti.

Bu gelişmelerin ardından perşembe günü geç saatlerde petrol fiyatları düşüşe geçerken hisse senetleri değer kazandı. Enerji fiyatlarındaki düşüş eğilimi cuma günü de devam etti.