İran ve ABD ilk kez masaya oturdu: Neler konuşuldu, şimdi ne olacak?

İran ve Amerika Birleşik Devletleri, Cumartesi günü Umman’da yapılan görüşmelerin ardından açıklamalarda, süreci "olumlu" ve "yapıcı" olarak tanımladı. Heyetler, önümüzdeki hafta tekrar bir araya gelme kararı aldı.

Tahran yönetiminin batılı ülkeleri endişelendiren nükleer programını konulan görüşmelerde, Başkan Donald Trump bir anlaşma olmazsa askeri seçeneği gündeme alabileceğini söylemişti.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İran devlet televizyonuna verdiği demeçte "Müzakerelere zemin hazırlayacak bir çerçeveye çok yakınız. Eğer bunu önümüzdeki hafta sonuçlandırabilirsek önemli bir mesafe katetmiş olacağız. Gerçek müzakereler de bu temelde başlayabilir" dedi.

Arakçi, Trump yönetimiyle yapılan bu ilk temasların "verimli, sakin ve olumlu bir atmosferde" gerçekleştiğini belirtti. Görüşmelerin önümüzdeki Cumartesi devam edeceği açıklandı.

Arakçi "İki taraf da kısa sürede bir anlaşmaya varmak istiyor. Sadece müzakere etmek için masaya oturmuyoruz" dedi.

GÖRÜŞMELER 'İYİ GEÇTİ'

Beyaz Saray da yapılan açıklamada sürecin "çok olumlu ve yapıcı" geçtiğini ifade etti. ABD’nin Orta Doğu özel temsilcisi Steven Witkoff, Umman Büyükelçisi Ana Escrogima ve Arakçi görüşmelere katılan isimler arasındaydı.

Trump ise Cumartesi gecesi gazetecilere "Görüşmeler fena gitmiyor" dedi. Air Force One’da yaptığı açıklamada Trump,"Sonuç alınmadan hiçbir şeyin önemi yok. Bu yüzden fazla konuşmak istemiyorum ama şu ana kadar işler iyi gidiyor" ifadelerini kullandı.

Trump, hafta başında yaptığı sürpriz açıklamayla ABD ve İran arasında Umman’da dolaylı görüşmelerin başlayacağını duyurmuştu.

Ancak Trump'ın doğrudan temas çağrılarına rağmen, Cumartesi günü yapılan temaslar doğrudan değildi. İran’ın talebi üzerine Umman aracılığıyla yürütüldü. Her heyet ayrı odalarda bulundu ve mesajlar Umman Dışişleri Bakanı aracılığıyla iletildi.

İran Dışişleri Sözcüsü İsmail Bekayi’ye göre, toplantının ardından her iki heyet başkanı da kısa süreliğine bir araya geldi. Arakçi, "Bu görüşme siyasi nezaket çerçevesinde gerçekleşti" dedi.

BIÇAK SIRTI MÜZAKERELER

Müzakerelerin öncelikli konusu bölgede gerilimi azaltmak, mahkum takası ve İran’ın nükleer faaliyetlerini sınırlaması karşılığında yaptırımların hafifletilmesi oldu.

Trump’ın ilk döneminde çekildiği 2015 nükleer anlaşmasından sonra İran üzerindeki baskı yeniden arttı. İsrail ise İran’ın nükleer programını doğrudan tehdit olarak görüyor.

İran, görüşmelere temkinli yaklaştı. Trump’ın geçmişte defalarca İran’ı vurmakla tehdit etmesi Tahran’da gerginlik yarattı. Her iki taraf da umut verici açıklamalar yaptı ancak hala birçok konuda anlaşma sağlanamadı.

İran nükleer silah geliştirmeye çalıştığını reddediyor. Ancak Batılı ülkeler ve İsrail, Tahran’ın atom bombası yapımına zemin hazırladığını öne sürüyor.

Bekayi "Bu sadece bir başlangıç. Bu aşamada tarafların temel pozisyonlarını iletmesi normaldir" dedi. Müzakerelerde başarısızlık ihtimali ise bölge genelinde daha büyük bir savaşı tetikleyebilir.

Olası saldırılara değinen İran, komşu ülkeleri uyardı. ABD’ye ait askeri üslerin saldırıya dahil olması halinde ağır sonuçları olacağı belirtildi.

Arakçi "Eğer karşı taraf görüşmelere eşit bir zeminde girerse, daha ileri müzakereler için bir zemin oluşabilir" dedi. İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in, Arakçi’ye tam yetki verdiği belirtildi. İran, balistik füze programı gibi savunma kapasitesi konularında müzakere etmeyeceğini açıkladı.