İran savaşı enerji haritasını değiştirdi: Dünya gaz talebinde frene bastı
Ortadoğu'da patlak veren savaşın faturası küresel enerji piyasalarına kesildi. Tavan yapan fiyatlar ve aksayan arz zinciri nedeniyle Uluslararası Enerji Ajansı (UEA), dünya genelindeki doğal gaz talebinin 2022 krizinden bu yana ilk kez yıllık bazda gerilemeye başladığını duyurdu.
Uluslararası Enerji Ajansı tarafından salı günü yayımlanan çeyreklik rapora göre, Asya'daki tüketicilerin daha az gaza yönelmesi veya alternatif yakıtlara geçiş yapması ve Avrupa'da yenilenebilir enerji üretiminin güçlenmesiyle birlikte, talepte yaşanan bu erime yılın ilk yarısında açıkça görünür hale geldi. Ortadoğu'daki düşük gaz kullanımıyla birleştiğinde bu durumun, bazı bölgelerde tüketim artsa dahi bu yıl küresel talebi %0,5 oranında aşağı çekmesi bekleniyor.
KRİZİN FATURASI YÜZDE 70'E ARAN FİYAT ARTIŞI
Ortadoğu'daki çatışmalar, küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arzının yaklaşık beşte birini fiilen kesintiye uğratırken, savaşın başlamasından bu yana Avrupa ve Asya'daki temel gaz fiyatı göstergelerinde yaklaşık %40 ila %70 arasında artışlar kaydedildi. Daha öncesinde taleplerini artırmayı planlayan Hindistan, Bangladeş ve Vietnam gibi ülkelerdeki ithalatçılar, mevcut durum karşısında uzun vadeli gaz stratejilerini yeniden gözden geçirmek ve yeni alternatifler aramak zorunda kaldı.
Yaşanan bu daralmaya dikkat çeken UEA raporunda, "Uzun süreli bir arz şoku, küresel LNG dengesini giderek daha da sıkılaştırmaya devam edecek; kargolar üzerindeki rekabeti kızıştıracak ve hem Atlantik hem de Pasifik havzalarında ithalatın zayıflama ihtimalini artıracaktır," ifadelerine yer verildi.
HÜRMÜZ'DEKİ BELİRSİZLİK DEVAM EDİYOR
Geçtiğimiz ay ABD ile İran arasında varılan geçici barış anlaşmasından bu yana kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinde iyileşme görülse de, bu stratejik dar boğazın yönetimi konusunda kalıcı bir çözüme dair belirsizlikler halen devam ediyor. Boğaz ve çevresinde ticari gemilere yönelik gerçekleştirilen yeni saldırılar, sağlanan ateşkesi test ederken deniz taşımacılığına yönelik süregelen riskleri de bir kez daha gözler önüne serdi.
2012'DEN BERİ İLK YILLIK ARZ DÜŞÜŞÜ TEHLİKESİ
Başta ABD olmak üzere yeni LNG arzındaki güçlü büyüme, haziran ayına kadar Körfez teslimatlarında yaşanan düşüşü kısmen de olsa telafi etti. Ancak UEA, Ortadoğu ihracatının toparlanmasında yaşanabilecek olası gecikmelerin, küresel piyasayı 2012'den bu yana ilk kez yıllık arz düşüşüne sürükleyebileceği konusunda uyardı. Bu gecikmelerin yaşanmaması halindeyse, küresel LNG arzının daha önce beklenen büyüme ivmesine kıyasla bu yıl sadece sabit kalması öngörülüyor.