ABD-İran savaşı bitiyor! İran, yapılan anlaşmanın detaylarını açıkladı

ABD ile İran arasında devam eden barış görüşmelerinde dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Reuters'a konuşan İranlı yetkili, ABD ile yapılan barış görüşmelerinde taslak metin üzerinde anlaşmaya varıldığını belirtti. İranlı yetkili, anlaşmada yer alan maddeler hakkında detayları paylaştı.

Ekonomist Murat Özsoy, ABD-İran gerilimindeki olası bir uzlaşmanın borsayı ve altını pozitif etkileyerek brent petrolü 85 doların altına düşürebileceğini belirtti.

PİYASALAR YARINA KİLİTLENDİ

Sözcü TV ekranlarında yayınlanan programa konuk olan Ekonomist Murat Özsoy; ABD-İran gerilimindeki son durum, olası bir uzlaşmanın piyasalara etkileri, brent petrol fiyatlarındaki beklentiler ve Merkez Bankası’nın enflasyon hedefleri üzerine çarpıcı açıklamalarda bulundu.

Yeni haftanın başında piyasaların nasıl bir yön izleyeceğinin merak konusu olduğunu belirten Ekonomist Murat Özsoy, küresel riskler açısından savaşın başladığı günden bu yana en olumlu sürece yaklaşıldığını ifade etti. ABD’den barış sinyalleri gelirken İran’ın da bu sürece sessiz kalmadığını dile getiren Özsoy, piyasaların durumunu şu sözlerle özetledi:

"Bugün bir uzlaşma haberi gelirse piyasalar bu durumdan olumlu etkilenir. Borsada ve altında pozitif bir seyir görülür. Ancak bu süreç, gelecek haberlerin kalıcılığına bağlı. Çok belirsiz bir haftaya başlıyoruz."

TÜRKİYE NEDEN EN ÇOK ETKİLENEN ÜLKE OLUYOR?

Türkiye'nin küresel piyasalardaki gelişmelerden neden daha derin etkilendiğine açıklık getiren Özsoy; ülkenin sermaye ve fon akışlarının hızla girip çıktığı bir yapıda olduğunu, yerel paranın ise henüz tam anlamıyla istikrara kavuşamadığını vurguladı.

Sermaye, fon ve para piyasalarının ayrı kollardan değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Özsoy, Türkiye’nin enerjide dışa bağımlı bir ülke olduğunu hatırlatarak, petrol fiyatlarında yaşanacak değişimlerin tüm enflasyon dinamiklerini hızlı bir şekilde etkilediğini belirtti. Özsoy, mevcut kırılganlıkların sermaye piyasaları açısından birçok ülkeyi de benzer şekilde etkilediğini sözlerine ekledi.

PETROLDE GÖZLER AKŞAM SAATİNE ÇEVRİLDİ

Petrol fiyatlarındaki olası senaryolara da değinen Ekonomist Murat Özsoy, brent petrol tarafında yönü belirleyecek temel unsurun uzlaşma haberleri olduğunu söyledi. Özsoy, petrol fiyatlarına ilişkin şu öngörülerde bulundu:

"Bu akşama kadar bir uzlaşma haberi gelirse, bunun brent petrol tarafında aşağı yönlü etkisini görebiliriz ve brent petrolün 85 doların altına sarkması beklenebilir. Ama bir uzlaşma olmazsa, yukarı yönlü çok büyük bir hareket de görülmez. Mevcut fiyatlamalar kalıcı değil; bu konuda geleceğe yönelik fiyatlamalar önem arz ediyor. Petrol fiyatlarına ilk etkiyi göreceğiz ancak bunun enflasyona yansıması zaman alacaktır."

ÖNEMLİ OLAN KALICI ÇÖZÜMLER

Merkez Bankası’nın sene sonu beklenti anketini de masaya yatıran Özsoy, anket verilerinin sene sonuna kadar aylık enflasyonun %1,15 ile %1,151 civarında seyretmesini öngördüğünü, ancak bunun gerçekleşmesi oldukça zor ve son derece iddialı bir oran olduğunu belirtti. Tarladaki ürünler ile market raflarındaki ürünler arasında katbekat fiyat farkı bulunduğuna dikkat çeken Özsoy, bu yapısal soruna mutlaka çözüm bulunması gerektiğini vurguladı.

Yıllık enflasyonun %30’un altında gerçekleşmesinin mevcut şartlarda bir "mucize" olacağını ifade eden Ekonomist Murat Özsoy, açıklamalarını şu kritik uyarılarla sonlandırdı:

Enflasyonun Ana Unsurları: Enflasyondaki yükselişin temel nedenleri olarak ABD-İran savaşı, petrol fiyatları ve bu gelişmelerin gıda fiyatlamalarına olan yansımaları gösteriliyor.

Çekirdek Enflasyon Alarmı: TÜİK’in her ay açıkladığı; petrol, gıda ve mevsimsel etkilerden arındırılmış çekirdek enflasyon %30 düzeyinde seyrediyor ve son 5 aydır sürekli artış gösteriyor.

Piyasanın Gerçek Gündemi: "Merkez Bankası’nın sene sonu hedef belirlemesinin şu an için bir önemi yok. Önemli olan; gıda, lokanta ve ulaşım fiyatlarının sürekli artması, açlık sınırının yükselmesi, asgari ücret ve emekli maaşlarının alarm vermesidir. Maalesef bu tabloda değişen bir şey olmuyor."

İRANLI YETKİLİ MADDELERİ PAYLAŞTI

İranlı yetkili, anlaşmada yer alan maddeler hakkında detayları paylaştı. Anlaşmanın maddeleri şu şekilde:

HÜRMÜZ BOĞAZI:

* İran, Hürmüz Boğazı'nı tüm ticari gemilere derhal yeniden açarken, ABD de İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasını kaldıracak. ABD ablukasının kaldırılması, mutabakat zaptı imzalandıktan hemen sonra başlayacak ve 30 gün içinde tamamlanacak.

MALİ KONULAR:

* ABD, nihai bir anlaşmaya varılana kadar İran'a yeni yaptırımlar uygulamayacağını kabul ediyor.

* Nihai bir anlaşmanın ardından, ABD ve BM'nin İran'a uyguladığı tüm yaptırımlar, kararlaştırılan bir takvime göre kaldırılacak.

* ABD, belirli bir süre için İran'a uyguladığı petrol yaptırımlarını askıya alacak ve Tahran'ın petrol satmasına ve gelir elde etmesine izin verecektir.

* ABD, İran'ın dondurulmuş varlıklarından 25 milyar doları, doğrudan nakit transferleri, bölgesel ülkeler arasındaki işbirliği ve finansal kredi hatları yoluyla serbest bırakmayı kabul edecek.

* Washington, bölgesel müttefikleriyle koordineli olarak, İran için bir yeniden yapılanma ve kalkınma planı hazırlayacak ve bu plan 60 gün içinde Tahran ile müzakere edilip kararlaştırılacaktır.

NÜKLEER:

* Tahran, nükleer silah üretmeyeceğini veya edinmeyeceğini kabul edecek.

* Nihai bir anlaşmaya varılana kadar İran, nükleer programının mevcut durumunu koruyacak, daha fazla uranyum zenginleştirme ve nükleer tesislerin genişletilmesinden uzak duracak.

* Amerika Birleşik Devletleri, gelecekteki kapsamlı bir anlaşma kapsamında İran'ın topraklarındaki yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunu seyreltmesine izin vermeyi kabul edecek.

* İran'ın nükleer programı, uranyum zenginleştirme faaliyetleri ve yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun yönetimine ilişkin mekanizmalar, mutabakat zaptının imzalanmasından itibaren 60 gün içinde müzakere edilecek ve nihai bir anlaşmada kalıcı şekilde ele alınacak.