İstanbul'da plaka fiyatları niye dibi gördü?

Taksicilik sektöründe vergi düzenlemesiyle birlikte yeni bir dönem başlıyor. Basit usulden gerçek usule geçilmesinin ardından yeni plaka alanların araçlarına Taksi Mali Cihazı taktırması için sadece 15 gün kaldı. Sürenin dolmasının ardından tüm hasılat anlık olarak Maliye’ye iletilecek ve taksimetre ile entegre çalışan sistem otomatik fiş kesecek. Düzenleme, sektörde gelir kaybı ve plaka fiyatlarında gerileme tartışmalarını da beraberinde getirdi.

15 GÜN SONRA ZORUNLU OLACAK

15 gün sonra yeni plaka almış kişiler araçlarına Taksi Mali Cihazı’nı taktırmak zorunda olacak. Diğer plaka sahipleri ise en geç 1 Eylül 2026 tarihine kadar Taksi Mali Cihazı’na geçişi tamamlayacak. Esnaf odaları kendi aralarında yaptıkları toplantılarda gerçek usuldeki vergilerin yüzde 20’den yüzde 1,5’e düşeceğini belirtse de, Maliye tarafından konuya ilişkin verginin düşürüleceğine dair herhangi bir açıklama yapılmadı.

TAKSİMETRE TEK BAŞINA ÇALIŞAMAYACAK

Yeni sistemle birlikte taksimetre, Taksi Mali Cihazı’ndan bağımsız olarak çalışamayacak. Aynı şekilde Taksi Mali Cihazı da tek başına fiş ya da e-belge üretemeyecek ve manuel giriş yapılamayacak. Böylece tüm işlemler entegre ve eş zamanlı şekilde kayıt altına alınacak.

HARİCİ POS CİHAZI UYGULAMASI SONA ERİYOR

Bankaların taksicilere verdiği harici POS cihazı uygulaması da sona eriyor. Bundan sonra taksilerde bağımsız harici POS cihazı bulundurulamayacak. Tüm ödeme işlemleri taksimetre ve Taksi Mali Cihazı aracılığıyla gerçekleştirilecek.

KONUM BİLDİRİMİ DE YAPACAK

Taksi Mali Cihazı, GPS üzerinden enlem ve boylam bilgilerini içeren konum verisini zaman bilgisiyle birlikte saklayacak. Ancak taksimetrede yer alan GPS üzerinden bu verilerin alınabilmesi halinde Taksi Mali Cihazı’nda ayrıca bu özelliğin bulunmasına gerek olmayacak. Böylece kartlı ödeme yapan yolcuların nereden nereye gittiği de kayıt altına alınmış olacak.

YENİ SİSTEM TAKSİCİLERİ ZORLAYACAK

Taksilerin ana gideri akaryakıt olarak öne çıkarken, aylık bazda aracın stopajı, tamir ve bakım masrafları, lastik alımı faturaları ve plaka sahibi adına yasal sınırlar dahilinde günlük yeme-içme faturaları gider olarak gösterilebilecek ve vergiden düşürülebilecek.

Ancak takside çalışan ve SGK primini kendisi ödemek zorunda bırakılan şoförlerin kazançlarından doğan KDV ve gelir vergisinin nasıl hesaplanacağına ilişkin netlik bulunmuyor.

Büyük kısmı yasa dışı olarak galerici veya komisyoncular tarafından kiraya verilen taksilerde vergiyi kimin ödeyeceği de belirsizliğini koruyor. Daha önce vergi düşük olduğu için plaka sahipleri vergileri karşılıyordu. Ancak günde 10 bin lira ciro yapan bir ticari taksinin 2 bin lira KDV ödemesi çıkıyor. Günlük bir depo yakıt harcayan taksi 475 lira KDV’yi düşebiliyor. Kalan tutar kazanç olarak yazıldığı için gelir vergisi de yükseliyor.

Plaka sahibi, şoför ve yasa dışı kiralama sisteminde vergi düzeninin nasıl işleyeceği henüz netleşmiş değil.

PAZARLIKLA SEYAHAT ETME İHTİMALİ

Kayıt dışı çalışmak isteyen bazı taksicilerin, pazarlık usulüyle ücret belirleyerek akıllı telefon uygulamaları üzerinden yolcu taşıma yoluna gidebileceği ifade ediliyor. Taksimetre açılmadığı takdirde vergiler hariç ücretlendirme yapılabileceği ve yolculuğun yüzde 30’a yakın daha düşük fiyatla gerçekleştirilebileceği belirtiliyor.

Ancak bu durum yasa dışı kabul ediliyor. Yakalanmaları ya da ihbar edilmeleri halinde taksiler 60 gün trafikten men edilebiliyor, araç sahibine 100 bin lira ceza kesilebiliyor ve sürücünün ehliyeti 30 gün süreyle alınabiliyor. Trafik Kanunu’nu Recep Tayyip Erdoğan henüz imzalayıp Resmi Gazete’de yayımlamadığı için korsan taşımacılığın cezası halen 58 bin 217 lira olarak uygulanıyor. Ayrıca kayıt dışı ekonomiye imkan sağladıkları gerekçesiyle müşterilere de Maliye tarafından idari para cezaları verilebilecek.

PLAKA FİYATLARI ERİYOR

10 yıl önce 4-5 daire satın alabilecek değerde olan taksi plakaları, bugün ortalamanın altında bir semtte 2+1 daire alamayacak seviyeye geriledi ve vergiler dahil yaklaşık 10 milyon liradan satılıyor. Yasa dışı plaka kiraları ise 55 bin lira civarında seyrediyor.

Plakasını satmak isteyenlerin sayısı artarken alıcı sayısının azalması fiyatları düşürdü. Plaka fiyatlarının bir grup galerici ve komisyoncu tarafından kendi aralarında belirlendiği ve bu satışlardan vergi ödenmediği belirtiliyor.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi uygulama bazlı ticari taksi plakalarını ortalama 5 milyon liradan satmıştı. Taksi Mali Cihazı kararının Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından plaka fiyatları yaklaşık 3,5 milyon lira seviyesine geriledi. Yeni sistemin plaka fiyatlarını daha da düşürüp düşürmeyeceği ise belirsizliğini koruyor.

Taksi Mali Cihazı zorunluluğunda geri sayım sürerken, sektör 15 gün sonra başlayacak yeni döneme hazırlanıyor. Tüm hasılatın anlık olarak Maliye’ye iletileceği sistem, gelir yapısından plaka piyasasına kadar birçok başlıkta değişimi beraberinde getirirken, vergi uygulamasına ilişkin belirsizlikler devam ediyor.