İşte yapay zekanın çok fazla elektrik yakmasının sebebi
Son yıllarda ChatGPT gibi yapay zeka sohbet botlarının kullanımı dünya genelinde hızla artarken, bu teknolojilerin arkasındaki enerji tüketimi de giderek daha fazla gündeme geliyor. 2023 yılında yalnızca Amerika Birleşik Devletleri’ndeki veri merkezleri ülke elektrik tüketiminin yüzde 4,4’ünden sorumluydu. Küresel çapta ise bu oran yüzde 1,5 seviyesinde. Uzmanlar, bu oranın 2030’a kadar en az iki katına çıkacağını öngörüyor.
Vrije Universiteit Amsterdam’da araştırmacı ve Digiconomist adlı dijital sürdürülebilirlik platformunun kurucusu Alex de Vries-Gao, “Üç yıl önce ChatGPT yoktu bile. Şimdi ise veri merkezlerinin elektrik tüketiminin neredeyse yarısından bu teknolojinin sorumlu olacağını konuşuyoruz” diyor.
BU KADAR YÜKSEK ENERJİ TÜKETMESİNİN NEDENİ NE?
Michigan Üniversitesi’nden bilgisayar bilimcisi Mosharaf Chowdhury’ye göre, yapay zeka sistemlerinde en çok enerji tüketen iki temel süreç var: Eğitim (training) ve çıkarım (inference).
Yapay zeka sohbet botlarını eğitmek için büyük dil modellerine (LLM) devasa veri setleri yükleniyor. Bu verilerden öğrenme, örüntü tanıma ve tahmin üretme yetileri kazandırılıyor. De Vries-Gao, bu alanda “büyük olan daha iyidir” anlayışının hâkim olduğunu belirtiyor.
Chowdhury, günümüzde modellerin artık tek bir GPU’ya ya da sunucuya sığmadığını söylüyor. Örneğin, bir Nvidia DGX A100 sunucusu yaklaşık 6.5 kilovat enerji tüketiyor. Bu tür modellerin eğitimi, içinde sekiz GPU bulunan çok sayıda sunucunun haftalar ya da aylarca çalışmasını gerektiriyor. GPT-4’ün eğitimi için gereken toplam enerji, yaklaşık 50 gigawatt-saat olarak tahmin ediliyor. Bu, San Francisco gibi bir megakentin üç günlük elektrik tüketimine eşdeğer.
Model eğitildikten sonra bile, çıkarım süreci büyük enerji gerektiriyor. Bu süreç, kullanıcının yazdığı isteğe modelin verdiği yanıtı içeriyor. Her bir işlem daha az kaynak gerektirse de, toplamda milyarlarca sorgunun her gün yanıtlanması yüzünden tüketim yine çok yüksek.
HER GÜN 2.5 MİLYAR PROMPT GÖNDERİLİYOR
Temmuz 2025 itibarıyla yalnızca ChatGPT kullanıcıları her gün 2,5 milyar istem (prompt) gönderiyor. Bu da anlık yanıt verebilmek için çok sayıda sunucunun aynı anda çalışması gerektiği anlamına geliyor. Diğer büyük modellerin — örneğin Google’ın Gemini’si — kullanım rakamları da hızla yükseliyor.
Chowdhury, “Model zaten devasa, ama esas mesele onu kullanan insan sayısının da devasa olması” diyerek çıkarım sürecinde bile enerji tasarrufunun zor olduğunu vurguluyor. De Vries-Gao ise büyük şirketlerin (Google, Microsoft, Meta gibi) enerji verilerini şeffaf şekilde paylaşmaması nedeniyle gerçek etkiyi ölçmenin zorlaştığını söylüyor.