Kazı çalışmasında eşi benzeri olmayan 2 bin 500 yıllık şey ortaya çıkı

Arkeoloji dünyası, İspanya'dan gelen son dakika haberiyle çalkalanıyor. Badajoz iline bağlı Guareña ilçesindeki Vegas Altas del Guadiana bölgesinde yer alan Casas del Turuñuelo tümülüsü, tarih kitaplarını baştan yazdırmaya niyetli.

Construyendo Tarteso projesinin 2026 yılı Nisan ve Mayıs aylarını kapsayan sekizinci kazı döneminde, İber Yarımadası’nda daha önce eşi benzeri görülmemiş 2.500 yıllık bir bronz araba gün yüzüne çıkarıldı. Bu keşif, antik Tartessos medeniyetinin sadece yerel bir güç olmadığını, Akdeniz’in devleriyle yarışan küresel bir ticaret ağına sahip olduğunu kanıtlıyor.

EŞİ BENZERİ SADECCE ETRÜSKLERDE VAR

Mérida Arkeoloji Enstitüsü, İspanya Ulusal Araştırma Konseyi (CSIC) ve Extremadura Özerk Bölgesi hükümetinin ortaklığında yürütülen çalışmalarda bulunan bu araba, tam bir mühendislik ve sanat harikası. İki tekerlek üzerine oturan bronz arabanın kasası, büyüleyici mitolojik kabartmalarla kaplı.

Arabanın ön yüzünde yeraltı dünyasıyla ilişkilendirilen su tanrısı Aqueloo yer alırken, yan yüzlerde kartal başlı ve aslan gövdeli iki grifon figürü dikkat çekiyor. Uç kısımlarda ise kolları havada, tüm bu yapıyı taşıyan iki insan figürü işlenmiş.

Kazılerin eş direktörü Esther Rodríguez, bu buluntunun Tarteso yerleşiminde bugüne dek yapılan en önemli keşiflerden biri olduğunu vurguluyor. İşin en çarpıcı kısmı ise bu eserin İber Yarımadası'nda hiçbir paralelinin olmaması. Uzmanlar, belgelenmiş tek benzerlerin, gelişiminin zirvesine Orta İtalya’da MÖ VIII ile V. yüzyıllar arasında ulaşan Etrüsk uygarlığına ait olduğunu belirtiyor.

ANTİK DÜNYANIN KÜRESEL PAZARI

Ancak sürprizler bununla sınırlı değil. Arabanın hemen yanı başında, Tarteso’nun dış ilişkiler haritasını baştan çizen adeta uluslararası bir koleksiyon ortaya çıkarıldı. Yunanistan'ın Attika bölgesinden gelmiş lüks seramikler, Mısır kökenli asil bir alabaster kap ve Doğu Akdeniz atölyelerine işaret eden fildişi parçalar aynı odada buluştu.

Savaşçı tasvirleri, hayvan ve bitki motifleriyle süslenmiş bu fildişleri, Akdeniz'in iki ucunun binlerce yıl önce birbirine nasıl bağlandığını gösteriyor. Rodríguez, bu malzemelerin Doğu ile İber Yarımadası arasındaki ticari ilişkileri ve değişim ağlarını yeniden kurmak için olağanüstü bilgiler sağladığını söylüyor.

2015 yılında başlayan ve bu yıl 90 metre çapında, 6 metre yüksekliğindeki devasa tümülüsün kuzey ve güney kesimlerinde yoğunlaşan kazılar, yapının mimari sırlarını da açığa çıkarıyor. Yeni bulunan odalar arasında, kuzey kesimde iki mangal ve bir bronz kazan ortaya çıkarıldı. Bu alanlarda seramik hacminin düşük olması, araştırmacılara buranın henüz işlevi netleşmemiş çok özel bir niteliğe sahip olduğunu düşündürüyor.

10 YILLIK EZZBER BOZAN KROONOLOJİ

Aslında Casas del Turuñuelo, on yıldır her kazı döneminde ezber bozmaya devam ediyor. 2017 yılında burada Batı Akdeniz’in bilinen en büyük hayvan kurbanı kalıntıları bulunmuş, 2023 yılında ise bu kültüre ait ilk insan büstleri gün ışığına çıkarılmıştı.

Sadece bir yıl sonra, 2024'te savaşçı sahneleri içeren bir arduvaz levha ile güney paleohispanik yazılı bir alfabe keşfedilmiş; 2025 yılında ise Batı Akdeniz’in en eski Yunan mermer sunağıyla yine tarihe geçilmişti. İçinde bulunduğumuz 2026 yılı ise bu muazzam bronz araba ve küresel ticaret kanıtlarıyla taçlanmış oldu.

LABORATUVARDA YENİ BİR ARAŞTIRMA

Saha çalışmalarının tamamlanmasıyla birlikte bu gizemli hikaye şimdi laboratuvar aşamasına taşınıyor. Benzersiz bronz arabanın ve ithal eserlerin restorasyon, belgeleme ve bilimsel analiz süreçleri, projenin en başından beri stratejik ortağı olan Madrid Özerk Üniversitesi’nes bağlı Arkeolojik Mirasın Korunması, Restorasyonu ve Bilimsel İncelemeleri Servisi (SECYR) laboratuvarlarında gerçekleştirilecek. Antik dünyanın bu en gizemli ticaret ağının yeni sırları, uzmanların yapacağı hassas incelemelerle aydınlanmayı bekliyor.