Dünyada kıyısı olmayan tek deniz
Dünyanın kara sınırı bulunmayan tek denizi olan Sargasso, 2025-2026 dönemi itibarıyla 38 milyon tonluk rekor Sargassum biyokütlesine ulaşarak bilimsel incelemelerin odağı haline geldi. Devasa bir ekosistem barındırıyor...
Kuzey Atlantik Alt Tropikal Girdabı (Northern Atlantic Subtropical Gyre) içerisinde yer alan Sargasso Denizi, dünya üzerinde kara sınırı bulunmayan tek deniz olma özelliğini taşıyor. Dinamik sınırları Körfez, Kuzey Atlantik, Kanarya ve Kuzey Atlantik Ekvatoral akıntıları tarafından belirlenen bölge, 2025 yılı itibarıyla rekor düzeydeki Sargassum biyokütlesi ve ekvatoral rüzgarların tetiklediği besin döngüsüyle bilimsel literatürde inceleniyor.
MEVSİMSEL HAREKETLERE GÖRE DEĞİŞKENLİK GÖSTERİYOR
Sargasso Denizi, dört büyük okyanus akıntısının çevrelediği durgun bir su kütlesi. Batıda Körfez Akıntısı, kuzeyde Kuzey Atlantik Akıntısı, doğuda Kanarya Akıntısı ve güneyde Kuzey Atlantik Ekvatoral Akıntısı bölgenin fiziksel sınırlarını oluşturuyor. Bu sınırların konumu, Azor Yüksek Basınç Merkezi'nin mevsimsel hareketlerine bağlı olarak değişkenlik gösteriyor.
Bölge, adını yüzeyde serbest yüzen ve yaşam döngüsünü okyanus tabanına temas etmeden tamamlayan Sargassum (Sargassum yosunu) türünden alıyor. Bu yosun matları, on endemik türe destek sağlamakta; deniz kaplumbağaları ve açık deniz balıkları için kritik bir yavru yetiştirme alanı işlevi göriyor.
Nesli tehlike altındaki iki yılan balığı türünün bilinen tek yumurtlama alanı olan bölge; balina, yunus, köpekbalığı ve vatoz türleri için göç koridoru teşkil ediyor.
EN YÜKSEK SEVİYEYE ULAŞTI
Mayıs 2025 verilerine göre, Karayipler çevresindeki Sargassum kütlesi 38 milyon ton ile kayıtlı en yüksek seviyeye ulaştı. Nature Geoscience (2025) dergisinde yayımlanan araştırma, bu biyokütle artışının mekanizmasını şu şekilde açıklıyor:
Fosfor Taşınımı: Ekvatoral rüzgarlar, derin su tabakalarındaki fosforu yüzeye taşımaktadır.
Azot Fiksasyonu: Yosunlar üzerinde yaşayan siyanobakteriler, yüzeye çıkan fosforun yardımıyla atmosferik azotu tutarak ekosisteme besin girişi sağlamaktadır.
PLASTİK ATIKLARON BİRİKTİĞİ MERKEZ HALİNE GELDİ
Tarihsel süreçte rüzgarsızlık ve yoğun yosun tabakası nedeniyle denizcilik faaliyetlerini kısıtlayan bölge, günümüzde iklim değişikliği kaynaklı deniz suyu sıcaklık artışları ve plastik kirliliğiyle ilişkilendiriliyor. Isınan sular alg popülasyonundaki kontrolsüz artışı tetiklerken, okyanus akıntıları bölgeyi aynı zamanda plastik atıkların biriktiği bir merkez haline getirdi.