Koca ülkenin altı soğan gibi katman katman soyuluyor
Jeologlar, İtalya'yı baştan başa kat eden Apennin Dağları'nın altında sismik dünyayı sarsacak bir mekanizma keşfetti. Yer kabuğunun en alt katmanının üst kısımdan ayrılıyor. Peki, bunun etkisi ne olacak?
Akdeniz havzası, tektonik açıdan adeta yamalı bir bohçayı andırıyor. Afrika levhasının kuzeye doğru hareketi, Avrasya ile olan sınırı sayısız küçük parçaya bölerken; bölgedeki bitmek bilmeyen depremlerin ve aktif volkanların arkasında bu levha hareketleri yatıyor.
Bu hareketli yapıdan en çok etkilenen yerlerin başında ise İtalya geliyor. Ülkeyi baştan başa kat eden yaklaşık 1200 kilometre uzunluğundaki Apennin Dağları, eski Tetis Denizi kabuğunun Avrupa karasının altına batmasıyla oluştu.
Bölgedeki sismik hareketliliğin ana nedeni uzun süre sadece bu batma hareketine bağlanıyordu, ancak Floransa Üniversitesi'nden Stefano Tavani liderliğindeki sismologlar, ezber bozan yeni bir keşfe imza attı.
Yer altında "kabuk soyulması" keşfedildi
Bilim insanlarının sismik verileri yeniden incelemesiyle, yer altındaki levhanın bütün halinde batmadığı, aksine kabuğun en alt ve yoğun katmanının üst kısımdan adeta "soyularak" ayrıldığı ortaya çıktı. Jeologlar, bu ayrılma hattının yer altında ani bir mekanik kırılma yarattığını belirtiyor.
Ayrılan yoğun alt kabuk mantoya doğru çökerken, hafif olan üst kabuk yüzeye yakın kalıyor. Bu durum, yer altında yukarı yönlü yerel bir kaldırma kuvveti doğurarak yüzey hareketlerini tetikliyor.
Depremlerin yönünü bu mekanizma belirliyor
Araştırma, İtalya'nın "omurgası" sayılan Apenninler boyunca yaşanan çelişkili sismik hareketlerin gizemini de çözdü.
Yer altındaki bu geometrik kırılma nedeniyle depremler iki farklı bölgede şu şekilde ayrışıyor:
• Kuzeydoğu hattında: Kabuğun henüz soyulmadığı ön kısımda sıkışma kaynaklı depremler yoğunlaşıyor.
• Güneybatı hattında: Soyulmanın tamamlandığı arka kısımda ise genişleme kaynaklı depremler baskın hale geliyor.
Uzmanlar, Apennin Dağları'ndaki depremlerin birincil itici gücünün bu "alt kabuk soyulması" süreci olduğunu ve bu sismik mekanizmanın sabit durmayarak Adriyatik kıyılarına doğru ilerlediğini vurguluyor.