Dünya felakete sürükleniyor: Küresel ekonomide kıyamet senaryoları

ABD-İsrail ve İran arasındaki çatışmalar 10. gününe girerken, haftanın açılışında petrol fiyatları tarihi seviyelere yükseldi.

Dünya ekonomisi, 1970’lerdeki petrol krizini gölgede bırakacak bir "enerji kıyameti" ile karşı karşıya. ABD ve İsrail’in İran’ın stratejik noktalarına yönelik operasyonları sonrası Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatması, petrol piyasalarında daha önce görülmemiş bir kaosa yol açtı. Analistler ve bölge yetkilileri, mevcut krizin derinleşmesi durumunda petrol fiyatlarının 200 dolar bandına yerleşeceği konusunda birleşiyor.

ENERJİNİN ŞAHDAMARI KESİLDİ: 3 BİN GEMİ MAHSUR KALDI

Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin ve devasa miktardaki sıvılaştırılmış doğalgazın (LNG) geçiş noktası olma özelliğini yitirmiş durumda. İran Devrim Muhafızları’nın (IRGC) "boğazdan geçmeye çalışan her gemiyi yakacağız" tehdidi ve 10 tankerin füzelerle vurulduğu haberleri üzerine bölgede trafik tamamen durdu. Denizcilik verilerine göre, 3 binden fazla gemi Körfez limanlarında mahsur kalırken, geçiş riskini göze alamayan tankerler nedeniyle fiziksel petrol akışı "sızıntı" seviyesine geriledi.

200 DOLAR TAHMİNİ ARTIK 'UÇ' SENARYO DEĞİL

Fiyatlardaki tırmanış sadece bir haftada %30’u aşarak ABD ham petrolünü 118 dolar seviyesine taşıdı. Ancak asıl korkutucu tahminler Rusya ve İran kanadından geliyor:

İran’ın Resti: İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari, boğazın kapanmasıyla petrolün varil fiyatının kesinlikle 200 dolara ulaşacağını belirtti.

Enflasyon Ayarlı Rekor: Batılı analistler, boğazın uzun süre kapalı kalması durumunda, 2008 yılındaki 147 dolarlık nominal rekorun ötesine geçilerek, enflasyona göre ayarlanmış tarihi zirve olan 215 doların görülebileceği uyarısında bulunuyor.

Stoklar Eridi: Katar’ın İHA saldırıları sonrası LNG üretimini durdurması, doğal gaz fiyatlarını da kontrolsüz bir şekilde yukarı çekerek Avrupa’da ısınma krizini tetikledi.

BORSALARDA KARA PAZARTESİ ETKİSİ

Enerji şoku finans piyasalarını da vurdu. New York’tan Tokyo’ya, Londra’dan Moskova’ya kadar tüm majör endeksler kırmızıya boyandı. Tokyo’nun Nikkei endeksi %3,6 gibi devasa bir düşüşle son bir ayın tüm kazanımlarını silerken; altın, gümüş ve paladyum gibi değerli metallerde de %10’a varan panik satışları gözlendi. Yatırımcıların güvenli liman arayışı, yerini tam bir belirsizliğe bıraktı.

İSTASYONLARDA KUYRUK, SANAYİDE MÜCBİR SEBEP

Krizin sokaktaki etkisi de dramatik oldu. Ukrayna ve Polonya gibi Avrupa ülkelerinde akaryakıt fiyatları 24 saatte %15-20 oranında artarken, benzin istasyonlarında kilometrelerce kuyruk oluştu. Sanayi tarafında ise Orta Doğu’daki tesislerin "mücbir sebep" ilan ederek teslimatları durdurması, alüminyum ve gübre gibi kritik emtiaların fiyatlarını rekor seviyelere çıkardı.

KÜRESEL SİYASETİN YENİ ROTASI: RUSYA MI?

ABD yönetimi, bir yandan tankerlere askeri koruma sağlamayı düşünürken, diğer yandan Rusya’ya yönelik yaptırımları esnetme noktasına geldi. Hindistan gibi dev tüketiciler, Körfez’deki kesintiyi telafi etmek için rotalarını yeniden Rus petrolüne çevirmeye başladı. Dünya liderleri, Hürmüz Boğazı açılmadığı takdirde küresel ekonominin "geri dönülemez bir yıkıma" gireceğini kabul ediyor.

TÜRKİYE'DEKİ AKARYAKITA PEŞ PEŞE ZAMLAR

Güne yüzde 25'ten fazla yükselişle başlayan Brent petrol 119 dolara dayandı. Enerji fiyatlarında yaşanan yükselişler, yeni bir enflasyonist dalga korkusunu körüklerken, geçtiğimiz hafta yürürlüğe giren 'eşel mobil' sisteminin aşılması için akaryakıt grubunda yalnızca 5,24 TL'lik zam marjı kalmış durumda.

Motorine 5,24 zam geldiğinde, bu artış pompaya 1,31 TL olarak yansıyacak ve akaryakıtta ÖTV resmen sıfırlanacak. Bu süreçten sonra gelecek zamlar ise pompa fiyatına bire bir yansıtılacak.

MOTORİN VE BENZİNE 10 LİRANIN ÜZERİNDE ZAM YOLDA

Bu sabah Brent petrolün 119 dolara fırlaması ile birlikte akaryakıt fiyatlarında tedirginlik tavan yaptı. Mevcut fiyat seviyelerinin gün içerisinde devam etmesi halinde motorin ve benzin grubuna salı ya da çarşamba gecesi 10 liranın üzerinde yap yapılması bekleniyor.

YARINKİ ZAM CUMARTESİDEN BELLİ OLMUŞTU

Cumartesi gününden belli olan ve yarın tabelalara yansıyacak zam motorine 2 lira 14 kuruş, benzine 1 lira 54 kuruş olacakken, eşel mobil sistemi kapsamında pompaya motorinde 53 kuruş, benzinde ise 39 kuruşluk artışın yansıması öngörülüyor. Ancak bu zam petrolün varilinin 100 doları geçmediği senaryoda yapılacaktı. Zamma yukarı yönlü bir revize gelip gelmeyeceği henüz bilinmiyor.