Kurak bölgeye bırakılan küçücük böcek 5 yılda felaketi yaşattı
Fransız sömürge yönetiminin tarım arazilerini temizlemek amacıyla doğaya saldığı unlu bitler, kontrolden çıkarak bütün bir ekosistemi haritadan sildi. Tek bir bitki türünün yok edilmesiyle başlayan süreç tarihin en garip ekolojik kıtlıklarından birine dönüştü.
1920’li yıllarda Madagaskar’ın güneyinde sömürge yönetimi tarafından uygulanan bir tımarlama projesi, bölge ekolojisini altüst ederek büyük bir insani ve ekonomik krize sebep oldu.
Fransız makamlarının tarım arazilerini açmak amacıyla bölgeye getirdiği unlu bitler, kontrol dışı yayılarak milyonlarca canlıyı doğrudan etkileyen bir kıtlık dalgasını tetikledi.
TARIM ARAZİSİ İÇİN BAŞLATILAN MÜDAHALE KONTROLDEN ÇIKTI
Kasım 1924’te botanikçi Henri Perrier de la Bathie, Vali Genel Marcel Olivier’nin onayı doğrultusunda Tulear bölgesi yakınlarına unlu bit sevk etti. Müdahalenin temel amacı, Fransız sömürge yönetimi altındaki Tulear ve çevresindeki tarım arazilerini işgal eden Opuntia türü raketa kaktüslerini temizlemekti. Planlama dahilinde olmamasına rağmen zararlı böcek kısa sürede komşu Androy bölgesine kadar yayıldı.
Tarihsel süreçte Fransız bir kont tarafından 1769 yılında adaya getirilen raketa kaktüsü, zamanla yerel Antandroy halkının temel geçim ve savunma mekanizmalarından biri haline gelmişti.
Bitki; kurak dönemlerde besin kaynağı, yerleşim yerlerinin etrafında koruyucu çit ve sömürge yönetimine karşı yürütülen direnişlerde doğal barikat işlevi görüyordu.
HER YIL 100 KİLOMETREKARELİK ALAN YOK OLDU
Bölgeye salınan unlu bitlerin hızla çoğalmasıyla birlikte bitki örtüsü yılda yaklaşık 100 kilometrekarelik bir tempoyla tahrip oldu. Fransız sömürge yönetimi, yayılımın başlamasından beş yıl sonra, 1929 yılında yayımladığı raporda raketa kaktüsünün bölgede tamamen tükendiğini resmen bildirdi.
Böcek istilası; adanın yedide birini kapsayan, yaklaşık 500 bin insanın ve 2 milyon civarında büyükbaş hayvanın bulunduğu geniş bir coğrafyayı doğrudan etkiledi. Fransız illeriyle kıyaslanabilecek büyüklükteki bir alan, birkaç kurak sezon içerisinde kaktüs örtüsünü kaybetti.
HAYVANCILIK AĞIR DARBE ALDI
Bölgedeki Antandroy göçerleri için hayati önem taşıyan raketa kaktüsünün yok olması, özellikle kurak mevsimlerde sürülerin su ve yem ihtiyacının karşılanmasını imkansız hale getirdi. Gövdeleri yakılarak hayvanlara verilen kaktüsler, bölgenin temel su ve besin rezervi konumundaydı.
Wisconsin-Madison Üniversitesi’nden tarihçi Jeffrey Kaufmann’ın aktardığı dönemin resmi verilerine göre, büyük kıtlık henüz tam anlamıyla başlamadan, 1929 yılı itibarıyla yalnızca Androy bölgesinde yaklaşık 10 bin sığır telef oldu. İstilacı böceğin, çobanların çit ve yem amacıyla kullandığı yaygın bir hintinciri türünü de haritadan sildiği kaydedildi.
İncelemelerde, böcek istilasına rağmen Opuntia kaktüsünü yetiştirmeye devam edebilen sınırlı sayıdaki köyün krizden daha az etkilendiği tespit edildi. Tarım alanı açma gerekçesiyle ortadan kaldırılan kaktüs türünün, bölge halkı için kuraklık dönemlerindeki ana gıda güvencesi olduğu kayıtlara geçti.