Müzede 'çömlek' sanıp geçiyorlardı: İçindeki 2 bin yıllık düzenek elektrik üretiyor
Alessandro Volta pili icat etmeden 2000 yıl önce, Ortadoğu'da elektrik kullanılıyor muydu? Yeni bir araştırma, MS 1. yüzyıla ait 'Bağdat Pili'nin sanılandan çok daha güçlü olduğunu ortaya koydu. Çift hücreli bir sistemle çalışan bu düzenek, metal yüzeyleri aşındıracak kadar enerji üretebiliyor. Ancak bazı uzmanlar hala şüpheli: 'Bu bir pil değil, lanetli duaları saklayan büyülü bir kutu.
Modern arkeolojinin en büyük bilmecelerinden biri olan "Bağdat Pili" hakkında yapılan yeni deneyler, tarih kitaplarını değiştirebilecek sonuçlar ortaya koydu.
1936 yılında Bağdat yakınlarında bulunan ve MS 1. yüzyıla tarihlenen bu garip nesne, yıllardır "ilkel bir pil mi, yoksa dini bir obje mi?" tartışmasının merkezindeydi. Ocak 2026'da yayınlanan yeni bir çalışma, bu antik çömleğin 1.4 voltun üzerinde gerilim üretebilen, seri bağlı çift hücreli bir batarya olduğunu öne sürüyor.
SİSTEM NASIL ÇALIŞIYOR?
Araştırmacı Alexander Bazes'in deneylerine göre bu düzenek, sanılandan çok daha karmaşık bir yapıya sahip. Sistem şu parçalardan oluşuyor:
Dış Katman: Sırsız seramik bir kap (gözenekli yapısı sayesinde hava alıyor).
İç Katman: Asfaltla kapatılmış bakır bir silindir.
Merkez: Silindirin içinde asılı duran demir bir çubuk.
Yakıt: Sirke veya fermente meyve suyu gibi asidik bir sıvı (elektrolit).
Bazes'e göre seramik kabın gözenekli yapısı, oksijenin içeri girmesini sağlayarak cihazı bir "Metal-Hava Pili"ne dönüştürüyor ve voltajı artırıyor.
BİLİM DÜNYASI İKİYE BÖLÜNDÜ
Bu enerji ne için kullanılıyordu? Deneyler, üretilen 1.4 voltluk enerjinin şunları yapabileceğini gösteriyor:
Suyun elektrolizi (bileşenlerine ayrılması).
Metal yüzeylerin kaplanması veya aşındırılması.
Ancak herkes ikna olmuş değil. Alman kimyager Gerhard Eggert ve arkeolog William Hafford gibi uzmanlar, antik çağda kablo veya ampul gibi elektrikli aletlerin bulunmadığını hatırlatıyor.
"ELEKTRİKLİ BÜYÜ" TEORİSİ
Uzmanların üzerinde durduğu en ilginç teori ise "Ritüel Kullanım". Buna göre, kabın içine yazılı dualar veya büyü metinleri konuluyordu. Üretilen hafif elektrik akımı, bu metinleri veya metalleri aşındırarak, "görünmez bir gücün (Tanrıların veya ruhların) duayı kabul ettiğine" dair fiziksel bir kanıt olarak sunuluyordu. Yani Bağdat Pili, zamanının ötesinde bir teknoloji olsa da, amacı aydınlatma değil, "büyü" yapmak olabilir.