Neandertallerin gizemli mağara geleneği bulundu
Yeni bir araştırma, Neandertallerin 43 bin yıldan daha uzun süre önce günümüz İspanya’sında bulunan bir mağaraya defalarca dönerek boynuzlu ve geyik boynuzlu hayvan kafataslarını topladığını ortaya koydu. Bulgular, bu davranışın rastlantısal değil, kuşaktan kuşağa aktarılan kültürel bir gelenek olabileceğine işaret ediyor.
Orta İberya’daki Des-Cubierta Mağarası ilk olarak 2009 yılında keşfedildi. Araştırmacılar 2023’te mağara içinde 35 büyük memeliye ait kafatasının bulunduğunu duyurdu. Çoğunun alt çenesi eksikti ve tüm kafatasları bozkır bizonu ile yaban öküzü gibi boynuzlu ya da boynuz taşıyan türlere aitti. Aynı tabakada, Neandertallerle ilişkilendirilen Mousterian tarzında 1.400’den fazla taş alet de ortaya çıkarıldı.
Çalışmanın başyazarı, İspanya’daki Alcalá Üniversitesi’nde arkeoloji alanında doktora araştırmacısı olan Lucía Villaescusa Fernández, ilk bakışta buluntu alanının düzensiz göründüğünü belirtti. Ancak ayrıntılı incelemelerin hem jeolojik süreçlerin hem de insan faaliyetlerinin izlerini net biçimde ortaya koyduğunu ifade etti.
Araştırmacılara göre Neandertaller kafataslarını bilinçli şekilde seçmiş, işlemiş ve mağara içine yerleştirmiş olabilir. Üstelik söz konusu mağaranın bir yaşam alanı olarak kullanılmadığı düşünülüyor. Bu durum, davranışın doğrudan hayatta kalma ile ilişkili olmaktan ziyade kültürel bir pratik olabileceğini gösteriyor.
Kafataslarının neden toplandığı ise henüz bilinmiyor. Villaescusa Fernández, bu seçici yerleştirme biçiminin Neandertallerin kültürel aktarım ve paylaşılan gelenekler geliştirebildiğine dair önemli ipuçları sunduğunu vurguladı.
Çalışmaya dahil olmayan Fransa Toulouse Üniversitesi’nden arkeolog Ludovic Slimak ise araştırmanın temkinli yaklaşımına dikkat çekti. Slimak, kalıntıların mekânsal düzeninin yalnızca doğal süreçlerle açıklanıp açıklanamayacağının test edilmesinin önemli olduğunu belirtti.
Slimak’a göre bulgular, Neandertallerin sembolik davranışları üzerine süregelen tartışmalara yeni kanıtlar ekliyor. Ancak bu davranışları modern insanla doğrudan kıyaslamak yerine, Neandertallerin kendi anlam dünyalarını nasıl oluşturduklarını sorgulamak gerektiğini ifade etti. Bu mağaranın, Neandertallerin kendilerine özgü anlam sistemleri geliştirmiş olabileceğini düşündürdüğünü de sözlerine ekledi.