Ocak değil mutfak yanıyor
Vatandaşın mutfağı, gıda enflasyonundan dolayı alev aldı. 4 kişilik ailenin sadece sağlıklı beslenebilmesi için aylık harcaması gereken meblağ 51 bin lirayı aştı.
Belce Örü Erçin
Ocak ayının başında 1411 lira olarak hesaplanan günlük gıda maliyeti, mart ayında 1706 liraya çıktı. Sağlık Bakanlığı’nın referans menüleri üzerinden yapılan hesaplama, mutfaktaki enflasyonun resmi rakamların çok ötesinde bir hızla büyüdüğünü ortaya koydu.
Toplum Çalışmaları Enstitüsü, sağlıklı ve dengeli beslenmenin maliyetini ölçen ‘İdeal Beslenme Endeksi’nin ilk sonuçlarını yayımladı. Sağlık Bakanlığı’nın referans menüleri baz alınarak yapılan hesaplamalara göre, 2026’nın ilk üç ayında sağlıklı beslenmenin kümülatif maliyeti yüzde 20’yi aşan oranlarda artış gösterdi. 10 yaşında kız çocuk, 16 yaşında erkek çocuk, 42 yaşında kadın ve 42 yaşında erkekten oluşan 4 kişilik bir ailenin sadece sağlıklı beslenebilmesi için gereken günlük gıda harcaması mart ayı sonunda 1706 liraya ulaştı, aylık 51 bin lirayı aştı.
SADECE ÇİĞ GIDA
Belirlenen aylık 51 bin liralık maliyet, sadece ‘çiğ gıda’ ürünlerini kapsıyor. Bu rakamlara yemeğin pişirilmesi için gereken elektrik, doğalgaz, su masrafları ile hazırlık sürecindeki emek ve zaman maliyeti dahil edilmedi. Dışarıda yemek yeme maliyetleri de eklendiğinde, hanelerin gerçek mutfak enflasyonunun çok daha yüksek olduğu öngörülüyor.
Toplum Çalışmaları Enstitüsü’nün raporun girişinde Türkiye’deki gelir eşitsizliğinin gıda harcamalarına yansımasına dikkat çekildi.
Türkiye’de gelirden en az pay alan (en yoksul) yüzde 20’lik kesim, toplam harcamalarının yüzde 30.4’ünü gıda ve alkolsüz içeceklere ayırmak zorunda kalıyor. Gelirden en fazla pay alan en zengin yüzde 20’lik kesimde ise bu oran sadece yüzde 12.8 seviyesinde.
Çok bireyli ve çocuklu ailelerdeki baskı artıyor
Raporda şu ifadeler yer aldı: “Günlük harcama tutarlarının ulaştığı seviyeler, özellikle çok bireyli ve çocuklu haneler açısından aylık toplam maliyet üzerinde önemli bir baskı oluşturabilecek niteliktedir. Elde edilen bulgular, sağlıklı ve dengeli beslenme standardının korunmasının, kısa dönemli fiyat hareketleri karşısında dahi haneler açısından artan bir maliyet yükü doğurduğunu göstermektedir. Günlük maliyetlerdeki sınırlı görünen artışların dahi aylık toplam harcamaya yansıtıldığında anlamlı büyüklüklere ulaştığı dikkate alınmalıdır.”