Okyanuslar için kritik eşik: 2026 kader yılı olacak
2025 yılı, okyanus yönetimi açısından önemli gelişmelere sahne olurken, 2026 yılı bu vaatlerin hayata geçirileceği bir dönüm noktası olarak öne çıkıyor. Uluslararası anlaşmalar, çevre zirveleri ve tartışmalı derin deniz madenciliği uygulamaları bu yılın gündeminde olacak.
Euronews'in haberine göre; 17 Ocak 2026 itibarıyla, “BBNJ Anlaşması” olarak da bilinen Yüksek Denizler Antlaşması yürürlüğe giriyor. Bu anlaşma, yıllardır uluslararası hukukun dışında kalan ve yasa dışı balıkçılık, ekolojik tahribat gibi faaliyetlerin yaşandığı açık denizlere hukuki bir çerçeve getirmeyi amaçlıyor.
Yüksek denizler, dünya okyanuslarının üçte ikisinden fazlasını oluşturuyor ve bugüne kadar sadece parçalı düzenleyici yapılarla yönetiliyordu. Bu yeni anlaşma; uluslararası sularda deniz koruma alanları oluşturulmasını, henüz keşfedilmemiş deniz genetik kaynaklarının adil paylaşımını, çevresel etki değerlendirmesi zorunluluğunu ve gelişmekte olan ülkelere destek sağlanmasını mümkün kılacak.
2026 aynı zamanda ilk Okyanus COP toplantısına da ev sahipliği yapacak. Bu toplantı ile antlaşmanın uygulanmasını sağlayacak kurumların oluşturulması planlanıyor. Uzmanlara göre, kurumların doğru biçimde yapılandırılması, uzun vadeli koruma sonuçları doğurabilir.
Avrupa Birliği, antlaşmayı uyumlu şekilde uygulamak için bir direktif taslağını hazırlamış durumda. 13 Kasım 2025’te Avrupa Parlamentosu tarafından kabul edilen taslak, şu anda Konsey'de tartışılıyor. Komisyon yetkilileri, anlaşmanın AB içinde eşit şekilde uygulanmasının, bilim ve balıkçılık gibi sektörler için adil bir zemin yaratacağını belirtiyor.
2026'IN OKYANUS ZİRVELERİ
Okyanusla ilgili büyük çaplı uluslararası konferanslar 2026’da hız kesmeden sürecek. 16 Haziran’da Kenya’da düzenlenecek “Our Ocean” konferansı, kıyı topluluklarının geleceğine, biyoçeşitliliğin artırılmasına ve iklim değişikliğine uyuma odaklanacak. Bu etkinlik, ilk kez bir Afrika ülkesinde yapılacak.
AB özelinde ise 2025’te duyurulan Okyanus Paktı, mavi ekonomi, denizlerin restorasyonu ve deniz güvenliği politikalarını bir araya getiriyor. Bu Pakt, 2027’de yürürlüğe girecek Okyanus Yasası için temel oluşturuyor. Çevre örgütleri, bu yasa ile kıyı bölgelerinde dip trolünün yasaklanmasını ve AB denizlerinin yüzde 30’unun korunmasını, yüzde 10’unun ise sıkı koruma altına alınmasını bekliyor.
Ayrıca 2026’da, AB Balıkçılık Kontrol Yönetmeliği kapsamındaki yeni hükümler yürürlüğe girecek. Buna göre, 12–15 metrelik balıkçı teknelerine takip cihazı zorunluluğu gelecek ve deniz ürünleriyle ilgili veriler dijital ortamda izlenecek.
Avrupa’da bu yıl okyanus gündeminin nabzı, 2–6 Mart 2026’daki Avrupa Okyanus Günleri ve 17–20 Kasım 2026’da Belçika’nın Brugge kentinde yapılacak Dünya Deniz Biyoçeşitliliği Konferansı ile tutulacak.