Ölüm Vadisi'ndeki taşların gizemi çözüldü

Bilim insanları, 1948 yılından bu yana tartışma konusu olan Ölüm Vadisi'ndeki (Death Valley) "yürüyen taşların" hareket nedenini saptadı. Yapılan izleme çalışmaları, kayaların insan eli değmeden ilerlemesine çok ince bir buz tabakası ile hafif rüzgarların kombinasyonunun neden olduğunu ortaya koydu.

GPS VE ZAMAN AYARLI KAMERALAR GİZEMİ NASIL AYDINLATTI?

Kurumuş göl tabanında 200 metreyi aşan izler bırakan taşların hareketini incelemek için araştırmacılar, göl yatağına GPS takip cihazı yerleştirilmiş 15 kaya bıraktı ve bölgeyi yüksek çözünürlüklü kameralarla izlemeye aldı. Elde edilen veriler, kış yağmurlarının ardından kurumuş göl tabanında ayak bileği derinliğinde küçük su birikintileri oluştuğunu gösterdi. Gece saatlerinde düşen sıcaklıkla birlikte bu su yüzeyi birkaç sayfa kağıt kalınlığında ince bir buz tabakasına dönüşmekte, sabah güneşinin vurmasıyla eriyen bütünsel buz yapısı cam benzeri geniş paneller halinde parçalara ayrılmaktadır.

HAFİF BİR ESİNTİ TONLARCA AĞIRLIKTAKİ KAYALARI NASIL İTİYOR?

Araştırmada elde edilen en net bulgu, taşların yer değiştirmesi için şiddetli fırtınalara gerek duyulmamasıdır. İnsanların hissetmekte zorlanacağı kadar hafif bir esinti, su yüzeyinde yüzen büyük ve ince buz kütlelerini harekete geçirmektedir. Serbest kalan buz kütlelerinin kayalara çarparak baskı uygulaması sonucu, taşlar altlarındaki kaygan çamur tabakası üzerinde yavaşça sürüklenmektedir.

Kameralar tarafından kaydedilen verilerde, izlenen taşlardan birinin sadece 16 dakika içinde 65 metre yol kat ettiği, bir diğerinin ise kış dönemi boyunca toplam 224 metre ilerlediği tescillendi. Bilim insanları, bu hareket dalgasının tamamen su ve buz altında gerçekleşmesi nedeniyle bugüne kadar çıplak gözle fark edilemediğini; çamurdaki derin izlerin ise ancak su buharlaşıp zemin kuruduktan sonra görünür hale geldiğini açıkladı.