Otomatik vitesli araçlarda 'O/D' düğmesi meğer bu yüzden varmış
Otomatik araçların vites kolunda bulunan ve birçok sürücünün ne işe yaradığını bilmediği O/D düğmesi, şanzımanın en yüksek vitesi kullanıp kullanamayacağını belirliyor. Doğru kullanımı özellikle uzun yolda motor devrini ve yakıt tüketimini etkiliyor.
O/D olarak gösterilen “Overdrive” sistemi, açık olduğunda aracın uygun koşullarda en yüksek vites kademesine geçmesine izin veriyor. Böylece sabit ve yüksek hızlarda motor daha düşük devirde çalışabiliyor.
O/D DÜĞMESİ TAM OLARAK NE İŞE YARIYOR?
Overdrive, otomatik şanzımanlı araçlarda motor devrini düşürmek amacıyla kullanılan bir sistem. Özellikle otoyol gibi sabit hızla ilerlenen yollarda daha yüksek vites oranının kullanılmasını sağlıyor. Sistem devredeyken araç uygun hız ve yük koşullarına ulaştığında üst vitese geçiyor. Motorun aynı hızda daha düşük devir çevirmesi, yakıt tüketiminin ve motor gürültüsünün azalmasına yardımcı olabiliyor. Eski nesil otomatik şanzımanlarda O/D düğmesine daha sık rastlanıyor. Yeni nesil araçlarda ise benzer işlevler elektronik şanzıman yönetimi tarafından büyük ölçüde otomatik olarak gerçekleştiriliyor.
O/D KAPATILDIĞINDA ARAÇTA NE DEĞİŞİYOR?
O/D kapatıldığında şanzımanın en yüksek vites kademesine geçmesi engelleniyor. Araç daha düşük viteste kaldığı için aynı hızda motor devri yükseliyor. Bu özellik özellikle aracın sürekli üst ve alt vites arasında geçiş yaptığı koşullarda kullanılabiliyor. Uzun ve dik inişlerde daha düşük vitesin korunması motor freninden daha fazla yararlanılmasını sağlayabiliyor. Ağır yük veya römork çekilen durumlarda da aracın kullanım kılavuzundaki talimatlara bağlı olarak O/D’nin kapatılması gerekebiliyor. Böylece şanzımanın sürekli vites değiştirmesinin önüne geçilebiliyor.
O/D IŞIĞI YANDIĞINDA NE ANLAMA GELİYOR?
Birçok araçta gösterge panelindeki “O/D OFF” uyarısı, overdrive sisteminin kapatıldığını gösteriyor. Bu durumda araç en yüksek vitesi kullanmıyor. Düğmeye yeniden basıldığında sistem tekrar devreye alınabiliyor. Ancak çalışma biçimi marka, model ve şanzıman tipine göre değişebildiği için aracın kullanım kılavuzundaki bilgiler belirleyici oluyor.
O/D SÜREKLİ KAPALI KALIRSA NE OLUR?
Normal yol şartlarında O/D’nin gereksiz yere kapalı tutulması motorun daha yüksek devirde çalışmasına neden olabiliyor. Bu durum özellikle uzun yolculuklarda yakıt tüketimini ve motor sesini artırabiliyor. O/D’nin kapatılması tek başına motor veya şanzımana zarar veren bir işlem değil. Sistem, belirli sürüş koşullarında daha düşük viteslerin korunabilmesi amacıyla araç üreticileri tarafından sunuluyor.
YENİ OTOMOBİLLERDE O/D DÜĞMESİ NEDEN YOK?
Şanzıman teknolojisinin gelişmesiyle birlikte ayrı bir O/D düğmesine duyulan ihtiyaç büyük ölçüde ortadan kalktı. Modern otomatik şanzımanlar hız, gaz pedalı konumu, yol eğimi ve motor yükü gibi verileri değerlendirerek uygun vitesi elektronik olarak seçebiliyor. Bu nedenle eski otomobillerde sürücünün düğmeyle yaptığı işlem, birçok yeni modelde şanzıman kontrol ünitesi tarafından otomatik biçimde gerçekleştiriliyor.
BAZI HİBRİT SÜPER OTOMOBİLLER GERİ VİTESE NASIL GEÇİYOR?
Şanzıman teknolojisindeki değişim yalnızca overdrive sistemiyle sınırlı değil. Bazı hibrit performans otomobillerinde geri hareket için geleneksel mekanik geri vites dişlisi yerine elektrik motorundan yararlanılıyor. Ferrari SF90 Stradale bu yaklaşımın örneklerinden biri. Araç geri manevrada elektrik motorlarını kullanarak mekanik şanzımanda ayrı bir geri vites oranına duyulan ihtiyacı ortadan kaldırıyor.