Pet şişeyle evi bedava aydınlatmaya başladılar
Brezilyalı bir tamircinin geliştirdiği 'Moser lambası' sistemi, çatılara yerleştirilen su dolu pet şişelerle güneş ışığını kırarak iç mekanları sıfır elektrik tüketimiyle aydınlatıyor. İşte sistemin tüm ayrıntıları...
Elektrik faturasını sıfırlayan ve teneke çatılı karanlık evlerde gündüz aydınlatması sağlayan 'Moser lambası', atık bir pet şişeyi doğal bir ampule dönüştürüyor. Brezilya’dan çıkıp küresel bir projeye dönüşen bu sistem, gücünü doğrudan fizik kurallarından alıyor.
IŞIK İÇERİ NASIL GİRİYOR VE NASIL YAYILIYOR?
Sistemin arkasındaki ana mekanizma kırılma ve yayılma ilkelerine dayanıyor.
Işığın yakalanması: Güneş ışınları, çatının dışarısında kalan şişe yüzeyine çarpar.
Yön değiştirme (Kırılma): Işık, havadan sudan daha yoğun bir ortama (suya) geçerken açısını değiştirir. Düz bir çizgi halinde tek bir noktaya düşmek yerine, su molekülleri aracılığıyla her yöne sapar.
İç mekana dağılma: Şişeden çıkan ışık, alt taraftan odaya geniş bir koni biçiminde dağılır. Böylece çatıdaki küçük bir delik, odayı tek bir noktadan aydınlatmak yerine tüm mekana homojen bir ışık yayar.
Görsel performans: Su berrak ve plastik şeffaf olduğu sürece sistem, güneşli bir günde 40 ile 60 Watt arası geleneksel bir ampulün ürettiği ışığa denk bir aydınlatma sağlar.
Bakım püf noktası: Zamanla suda yosun (alg) oluşup ışığı engellemesin diye suyun içine birkaç damla çamaşır suyu veya klor eklenir.
ÇATIYA KURULUMU NASIL YAPILIR?
Sistemi uygularken çatının su almasını önlemek ve maksimum ışık toplamak için belirli adımlar izleniyor:
Gün boyu en çok güneş alan nokta seçilir. Oluklu sac çatılarda montaj, yağmur suyunun birikmediği yüksek kıvrım aralıklarına yapılır. Çatıya, şişenin boğum kısmından biraz daha küçük çapta bir delik açılır.
Şişe deliğe oturtulduktan sonra etrafı su geçirmeyen özel mastik, silikon veya koruyucu contalarla kaplanır. Bu adım, içeri su sızmasını ve nem/küf oluşumunu engellemek için hayati önem taşır. Yılda bir kez contaların sağlamlığı ve suyun berraklığı kontrol edilir.
YEREL BİR İCATTAN KÜRESEL BİR ÇÖZÜME
2000'li yılların başında Brezilyalı tamirci Alfredo Moser'in kendi atölyesini aydınlatmak için geliştirdiği bu yöntem, elektrik altyapısının yetersiz olduğu bölgelerde hızla yayıldı. MyShelter Vakfı'nın başlattığı 'Bir Litre Işık' projesi kapsamında bu teknik 32'den fazla ülkeye ulaştı.
Günümüzde sistemin üzerine küçük bir güneş paneli, pil ve LED ampul eklenerek geceleri de ışık vermesi sağlanan daha ileri modelleri kullanılıyor.