Petrol baronlarından 'dönülemez eşik aşıldı' uyarısı: Küresel ekonomik kriz resmen başladı
Orta Doğu’daki kritik boğazların kapanması ve boru hattı saldırıları küresel petrol krizini resmen başlattı. Dev petrol patronları arzın tükenmekte olduğu uyarısını yaparken; artan enerji ve nakliye maliyetlerinin gıdadan elektroniğe tüm ürünlerde büyük bir zam dalgası yaratması bekleniyor.
ABD'nin en büyük petrol şirketlerinin patronları, Hürmüz Boğazı'nın uzun süreli kapalı kalmasının küresel bir akaryakıt krizine yol açacağına dair aylardır uyarı yapıyordu.
Hürmüz Boğazı'nın kilitli olduğu bu dönemde, alternatif olan Doğu-Batı boru hattının vurulması, İran destekli Husilerin Babülmendep Boğazı'nı ele geçirmesi bardağı taşırdı.
Patronlara göre dünya genelindeki ticari akaryakıt stoklarının altı aydan uzun süredir tükenmekte. Savaş ise ham petrol üretimini imkansız hale getirdi.
Artık küresel bir petrol krizi kapıda değil. Dünyanın en büyük petrol baronlarına göre kriz, artık resmen başladı.
Bundan sonra kargo ve petrol endüstrileri daha kötüye gidecek. Gıdadan elektroniğe aldığımız her ürüne ise dev zamlar kapıda.
PETROL BARONLARI ALARM VERİYOR
ABD merkezli The Wall Street Journal'ın haberine göre krizin olağanüstü bir boyuta gelmesiyle petrol baronları alarm zillerini çalmaya başladı.
Texas, Austin'deki bir enerji konferansında konuşan Chevron CEO'su Mike Wirth, "Tüm bu mekanizmalar fiyat ve arz riskini hafifletmeye yardımcı oldu. Bunlar artık büyük ölçüde etkisini yitirdi ve sistemde sürecin başında sahip olduğumuz kadar tampon kalmadı" değerlendirmesinde bulundu.
Petrol fiyatlarının yönünü tahmin etmenin zor olduğunu belirten Wirth, "Keşke durumun düzeleceğine dair bir neden gördüğümü söyleyebilseydim, ancak şu anda bunun gerçekleştiğini görmek zor" dedi.
Sektör danışmanları, İran savaşında bir çözüm görünmemesi nedeniyle durumun kontrolden çıktığını açıkça söyledi.
Analistler, geçen hafta Suudi Arabistan'da Hürmüz Boğazı'na takılmadan petrol akışını sağlayan eden Doğu-Batı boru hattını kapatan saldırıların, halihazırda daralmış olan küresel petrol piyasasından günlük en az 2,5 milyon varili mahsur bıraktığını söyledi.
Tamir edilmesi aylar alacağı söylenen krizin tahmin edilenden çok daha kötü olduğu ortaya çıktı. Petrolü taşıyan bir değil, iki pompa istasyonunun tamir edilemez hale getirildiği ortaya çıktı.
Bu esnada İran destekli Husiler, Babülmendep Boğazı'nı kontrol eden iki adayı daha ele geçirdi. Bu durum, Boğazı'n artık tamamen Husi kontrolüne geçtiğini gösterdi. Husiler ise dünyanın en büyük petrol ihracatçısı Suudi Arabistan gemilerinin geçişini engelliyor.
PETROL GERİ DÖNÜLEMEZ YERE GİDİYOR
Orta Doğu’da yaşanan deniz taşımacılığı krizinin ve lojistik gecikmelerin gelecek yıla kadar süreceği beklentisi, küresel petrol piyasalarında fiyat tahminlerinin fırlamasına neden oldu.
Artan lojistik riskler ve uzayan sevkiyat rotaları, ham petrolün varil maliyetlerini doğrudan tırmandırdı.
Bu riskleri dikkate alan Goldman Sachs, önümüzdeki döneme ait petrol fiyat öngörülerini varil başına 5 dolar artırma kararı aldı.
Bankanın yeni değerlendirmesine göre Brent petrolün Aralık 2026’da 85 dolara, 2027 yılında ise 80 dolara gerileyeceği tahmin edilirken; ABD ham petrolü WTI’ın ise sırasıyla 80 ve 75 dolar seviyelerinde seyretmesi bekleniyor.
Piyasadaki bir diğer dev oyuncu olan Deutsche Bank ise Brent petrol için daha temkinli bir yaklaşımla 79 dolarlık bir fiyat öngörüsü paylaşıyor.
Nitekim ABD Enerji Enformasyon İdaresi'nin (EIA) açıkladığı son veriler de bu artış eğilimini doğrular nitelikte; nitekim küresel referans kabul edilen Brent petrolün ortalama fiyatı ağustos ayında 91 dolara kadar tırmandı.
TRUMP'IN İRAN İNADI EKONOMİYİ ALTÜST ETTİ
ABD'nin İran'a karşı uyguladığı ekonomik izolasyon stratejisi ve askeri saldırılar İran'ı yıldırmadığı gibi, ekonomiyi de iyice altüst etti.
Quantum Capital Group kurucusu ve CEO'su Wil VanLoh ise "Çoğu müzakerede avantaj genellikle zamandan yana olan ve sabırlı olmaya istekli tarafa geçer. İran acı çekmeye istekli. Halkı zaten onlarca yıldır çok acı çekti" dedi.
Pickering Energy Partners kurucusu Dan Pickering ise dizel arzının Orta Doğu ve Rusya'daki çatışmaların ardından yaşanan rafineri kesintileri nedeniyle daraldığını belirterek, "Dizelin kolay bir çözümü yok" ifadesini kullandı.
Mart ayında ExxonMobil, Chevron ve ConocoPhillips CEO'ları Beyaz Saray yetkililerini boğazın uzun süreli kapanmasının rafineride işlenmiş ürün kıtlığına yol açabileceği konusunda uyarmıştı.
HER ŞEYE ZAM GELECEK
Petrol fiyatlarının yükselmesi, sadece benzinlikteki tabelaların değişmesi demek değil; küresel ekonomide dominos etkisi yaratan dev bir zam dalgası başlatıyor.
Günümüz dünyasında üretilen hemen her ürün fabrikalardan market raflarına kamyonlarla, gemilerle veya uçaklarla taşındığı için nakliye maliyeti doğrudan artıyor.
Türkiye gibi enerjide dışa bağımlı ülkelerde bu durum kendini çok daha hızlı gösterir: Akaryakıta gelen her zam; çiftçinin traktörüne koyduğu mazottan, fırıncının un taşıyan kamyonuna kadar her aşamayı vurur.
Sonuç olarak sofranızdaki ekmekten içtiğiniz şişe suya, üzerinize giydiğiniz kıyafetten evinizdeki teknolojik alete kadar iğneden ipliğe her şeyin fiyatı zincirleme şekilde tırmanır.
Üstelik plastik, kimya ve tekstil gibi birçok sektörde petrolün kendisi doğrudan bir hammadde olarak kullanıldığı için üretim maliyetleri da katlanır.
Kısacası petrolün değer kazanması, dünyanın neresinde olursanız olun cebinizdeki paranın alım gücünün erimesi ve günlük yaşamın tepeden tırnağa pahalılaşması anlamına gelir.