Plastik poşet, kap ve eldiven kıtlığı başladı
Orta Doğu’da derinleşen kriz nedeniyle plastik üretiminin temel ham maddesi olan nafta tedarikinde büyük sıkıntı yaşanıyor. Petrol ihtiyacının çok büyük bir kısmını bu bölgeden karşılayan Japonya’da süpermarketler, fırınlar ve restoranlar plastik poşet ile paketleme malzemesi bulmakta zorlanıyor.
Orta Doğu’da tırmanan savaş ve buna bağlı olarak derinleşen nafta krizi, Japonya’da hizmet ve gıda sektörünü durma noktasına getirdi. Ülkenin en önemli ham madde kaynaklarından biri olan Orta Doğu petrolünden elde edilen naftanın tedarik zincirinde yaşanan kırılma ülkede plastik poşet, gıda kapları ve servis eldiveni kıtlığına yol açtı.
Yıllık 8 milyon tonu aşan plastik tüketiminin yaklaşık üçte birini gıda sektörünün oluşturduğu Japonya’da, fiyat artışları ve arz sıkıntısı işletmeleri derinden sarsıyor. Bazı mağazalar, krize çözüm olarak kendi kaplarını veya poşetlerini getiren müşterilere özel indirimler ve hediyeler sunmaya başladı.
PLASTİK ÜRETİMİNDE YÜZDE 62'LİK DEV DÜŞÜŞ
Japonya Petrokimya Endüstrisi Birliği (JPCA) tarafından açıklanan son veriler, krizin boyutunu gözler önüne serdi. Alışveriş ve çöp poşetlerinin yapımında kullanılan polietilen üretimi, Mart ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 62 oranında geriledi. Diğer plastik ürünlerin imalatında da benzer sert düşüşler kaydedildi.
Başbakan Sanae Takaichi hükümeti, diğer sektörleri de zincirleme etkileyen bu kriz karşısında kamuoyundan yükselen baskıyla karşı karşıya. Hükümet kanadı yaşanan durumun kalıcı bir kıtlık değil, geçici bir "tedarik darboğazı" olduğunu savunsa da sektör temsilcileri ve analistler bu görüşe katılmıyor. Uzmanlar, haziran ayı boyunca durumun daha da kötüleşeceği uyarısında bulunurken, anketler plastik krizinin halkın en önemli endişe kaynaklarından biri haline geldiğini gösteriyor.
JAPONYA'NIN 'AMBALAJ KÜLTÜRÜ' TEHLİKEDE
Japonya’da perakende mağazalarında plastik poşetlerin ücretli hale getirilmesine 2020 yılında başlanmıştı. Ancak ülkenin köklü hizmet kültürünün bir parçası olarak, ürünlerin üst üste birkaç kat plastik ambalajla sarılması alışkanlığı hala oldukça yaygın. Stokların tükenmesiyle birlikte bu tüketim alışkanlığı da büyük bir sınav veriyor.
Tokyo’nun güneyindeki Kawasaki banliyösünde bulunan ColekoVer süpermarketinin müdürü Takeshi Takanohira, artan fiyatlar ve azalan stoklar nedeniyle personeline meyve ve sebzeleri alışılageldiği gibi tek tek plastik poşetlere koymama talimatı verdiğini belirtiyor. Takanohira, "Geçen aydan beri bazı ürünler için kullandığımız küçük plastik kapları temin edemiyoruz; artık onlar olmadan idare etmek zorundayız" dedi.
Bir sonraki durakta yer alan Le Main Qui Pense adlı fırının camındaki yazı ise krizin boyutunu özetliyor. Fırın işletmecisi Shisou Tanoshiri, Orta Doğu’daki savaşın yol açtığı nafta sıkıntısı nedeniyle baget ekmeklerini taze tutacak plastik poşetlerinin kalmadığını belirterek şunları söylüyor:
"Mayıs ortasında biraz stok bulabildik ama tedarikçimiz bir sonraki sevkiyatın ne zaman geleceğini bilmediğini söyledi. Gıda eldiveni bulmakta da çok zorlanıyoruz. Japon halkı hijyen konusunda son derece hassastır ve gıdaya doğrudan temas eden poşetleri yeniden kullanmayı pek sevmezler."
ÇÖP POŞETLERİNE KOTA VE 'KENDİ KABINI GETİR DÖNEMİ
Kofu şehrindeki Hinode Delica adlı restoran, ambalaj krizine yaratıcı bir çözüm buldu. İşletme, kendi tabağını veya sefertasını getiren müşterilerine bento menülerinin yanında ücretsiz yan ürün ve ekstra malzeme ikram ediyor. Restoran müdürü, kap tedarikçisinin haziran ayından itibaren fiyatlara %30 zam yapacağını bildirmesi üzerine bu yola başvurduklarını ifade etti.
Kriz, evsel atıkların renklerine göre sıkı bir şekilde ayrıştırılarak belirli poşetlerle toplanmasını zorunlu kılan belediye çöpleri toplama sistemlerini de vurdu. Halkın panikle çöp poşetlerine akın etmesi üzerine mağazalar kişi başına en fazla iki poşet satışı sınırı getirdi. Bazı belediyeler, onaylı olmayan standart dışı poşetlerle de çöp atılmasına geçici olarak izin vermeye başladı.
KRİZ TÜM DOĞU ASYA'YI SARDI
Plastik ve ham madde krizi sadece Japonya ile sınırlı değil. Petrol ve nafta ihtiyacının çok büyük bir kısmını Orta Doğu’dan ithal eden diğer Doğu Asya ülkeleri de benzer bir süreçten geçiyor.
Güney Kore: Seul Büyükşehir Belediyesi verilerine göre başkentte plastik çöp poşeti satışları Mart ayında beş katına çıktı. Enerji ve Çevre Bakanı Kim Sung-whan, sosyal medya üzerinden halkı sakinleştirmeye çalışarak standart çöp poşeti arzında bir sorun yaşanmayacağını duyurdu.
Tayvan: Yılda yaklaşık 9 milyar adetle dünyada kişi başına en çok plastik poşet tüketen bölgelerden biri olan Tayvan’da, plastik toptan satış fiyatları bu yıl %40’a varan oranda yükseldi. Petrolünün %70’ini Orta Doğu’dan alan Tayvan’da hükümet, stokçuluğa karşı halka itidal çağrısında bulunurken firmaların fahiş fiyat uygulamalarını yakın takibe aldı.