Plastik şişelerden kurabiye üretimi başladı
ABD'de bilim insanları, atık plastik şişeler ile tarımsal artıkları işleyerek protein açısından zengin, vanilya kokulu bir kurabiye prototipi geliştirdi. “µBite” adı verilen ürün, özel olarak geliştirilen mayalar ve 3D yazıcı kullanılarak hazırlandı.
Southern Illinois University Carbondale'da yürütülen çalışma, Chicago'da düzenlenen Amerikan Kimya Derneği toplantısında tanıtıldı. Projenin özellikle uzun uzay görevleri, afet bölgeleri ve düzenli gıda tedarikinin zor olduğu uzak noktalarda kullanılabilecek yeni bir besin üretim sistemi oluşturması hedefleniyor.
PLASTİK DOĞRUDAN HAMURA KARIŞTIRILMIYOR
Çalışmada su ve gazlı içecek şişelerinde yaygın olarak kullanılan PET plastik tercih edildi. Plastik şişeler; mısır sapları, yapraklar ve diğer bitkisel atıklarla birlikte özel bir işlemden geçiriliyor. Su ve oksijenin yanı sıra yüksek sıcaklık ve basıncın kullanıldığı süreçte bu maddeler, mikroorganizmaların işleyebileceği çok daha küçük bileşenlere ayrılıyor.
Bu nedenle ortaya çıkan kurabiyenin içerisinde öğütülmüş plastik parçaları bulunmuyor. Plastik önce parçalanarak karbon bakımından zengin bir ham maddeye dönüştürülüyor. Daha sonra özel olarak geliştirilen maya türleri bu bileşenleri kullanarak protein, yağ, asit, vitamin ve aroma molekülleri üretiyor.
Araştırmacılar süreci kurabiyeyi daha cazip hale getirecek şekilde de geliştirdi. Maya türlerinden biri bitkisel atıklardan vanilya aroması üretirken, başka bir tür PET'in parçalanmasıyla ortaya çıkan etilen glikolü kullanarak beta-karoten oluşturuyor. Havuçta da bulunan beta-karoten, vücutta A vitaminine dönüştürülebiliyor.
Elde edilen karışıma lif, nişasta ve tatlandırıcı eklendikten sonra hamur 3D gıda yazıcısına aktarılıyor. Kurabiye burada katmanlar halinde şekillendiriliyor ve ardından mikrodalgada son haline getiriliyor.
HENÜZ KİMSE TADINA BAKMADI
Kurabiyelerin insan tüketimine sunulması için çalışmalar henüz tamamlanmış değil. Araştırma ekibi mevcut verilerin ürünün yenilebilir olduğunu gösterdiğini belirtse de insanlar üzerinde tat testi yapılabilmesi için gerekli kurumsal onay bekleniyor. Şimdiye kadar yalnızca kokusu değerlendirildi ve vanilyalı aromasının olumlu karşılandığı bildirildi.
Projenin çıkış noktalarından biri NASA'nın uzun süreli uzay görevleri için geliştirdiği Deep Space Food Challenge programı oldu. Gelecekte astronotların kullandığı plastik ambalajların ve bitkisel atıkların yeniden besin üretiminde değerlendirilmesi, taşınması gereken gıda miktarının azaltılmasına yardımcı olabilir. Aynı sistemin denizaltılarda, afet bölgelerinde ve ulaşılması zor yerleşimlerde de kullanılabileceği düşünülüyor.
Teknoloji şimdilik laboratuvar ölçeğinde bir prototip. İnsanların tüketimine sunulmadan önce daha kapsamlı güvenlik ve tat testlerinin yapılması, üretim maliyetlerinin düşürülmesi ve sistemin daha büyük ölçekte güvenilir biçimde çalıştığının gösterilmesi gerekiyor. Araştırmacılar, çalışmaların ilerlemesiyle µBite benzeri ürünlerin birkaç yıl içerisinde insan tüketimine hazır hale getirilebileceğini öngörüyor.