Raporlu işçiye kötü haber: Sınırı aşan derhal kovuluyor

Sağlık sorunları nedeniyle rapor kullanmak zorunda kalan işçilerin, iş akitlerinin feshedilmemesi adına dikkat etmesi gereken kritik yasal süreler bulunuyor. Mevzuata göre, işçinin aralıksız kullandığı rapor süresi kanuni sınırları aştığı takdirde işveren, ihbar süresini beklemeksizin sözleşmeyi derhal feshedebiliyor.

Habertürk’ten Ahmet Kıvanç, işçilerin rapor kullanımıyla ilgili merak edilen yasal detayları ve sınırları kaleme aldı.

DERHAL FESİH HAKKI HANGİ DURUMLARDA DOĞAR?

4857 Sayılı İş Kanunu’na göre, işçinin yakalandığı hastalığın tedavi edilemeyecek nitelikte olduğu ve iş yerinde çalışmasında sakınca bulunduğunun Sağlık Kurulu raporuyla tespit edilmesi halinde işveren işçiyi ihbar süresini beklemeksizin “derhal” işten çıkartabilir.

İşverenin; hastalık, kaza, doğum ve gebelik gibi hallerde ihbar süresini beklemeksizin işçiyi derhal işten çıkartabilmesi için ise kanunda belirtilen sürelerin aşılması gerekir. Kanuna göre, söz konusu sebeplerle işe devamsızlık süresi işçinin iş yerindeki çalışma süresine bağlı olarak hak ettiği ihbar süresi + altı hafta aşarsa işveren açısından ihbar süresi beklenmeksizin işten çıkarma hakkı doğar. Doğum ve gebelik hallerinde bu süre 24 haftalık analık izninin bitiminden sonra başlar.

KRİTİK SÜRE NASIL HESAPLANIR?

İşverenin bu gerekçe ile işçiyi bildirim süresini beklemeksizin işten çıkartabilmesi için raporun aralıksız kullanılmış olması gerekir.

Peki, işçinin “derhal fesih” için kritik önem taşıyan süreyi aşıp aymadı nasıl hesaplanır? Bunun için öncelikle işçinin çalışma süresine göre değişen ihbar süresi bulunur. Sonra bu sürenin üzerine 6 hafta eklenir. Kullanılan toplam rapor süresi ihbar süresi + 6 haftayı aşarsa o işçi için tehlike çanları çalar.

İş kanununa göre kıdeme göre belirlenen ihbar süreleri şu şekildedir:

6 aydan az süren işçi için: 2 hafta

6 aydan 1,5 yıla kadar süren işçi için: 4 hafta

1,5 yıldan 3 yıla kadar süren işçi için: 6 hafta

3 yıldan fazla süren işçi için: 8 hafta

Bu sürelerin üzerine 6 hafta eklendiğinde, işverenin derhal fesih hakkının doğduğu toplam kesintisiz rapor süreleri (gün bazında) şu şekilde uygulanır:

-Çalışma süresi 6 aydan az olanlar: 2 haftalık ihbar süresine 6 hafta eklenir ve yasal sınır 8 hafta (56 gün) olarak uygulanır.

-Çalışma süresi 6 ay ile 1,5 yıl arasında olanlar: 4 haftalık ihbar süresine 6 hafta eklenir ve yasal sınır 10 hafta (70 gün) olur.

-Çalışma süresi 1,5 yıl ile 3 yıl arasında olanlar: 6 haftalık ihbar süresine 6 hafta eklenir ve yasal sınır 12 hafta (84 gün) olarak hesaplanır.

-Çalışma süresi 3 yıldan fazla olanlar: 8 haftalık ihbar süresine 6 hafta eklenir ve işverenin derhal fesih hakkı 14 haftanın (98 gün) dolmasıyla başlar.

TAZMİNAT HAKLARI NASIL ETKİLENİR?

Kullandığı rapor süresi ihbar süresi + 6 haftalık süreyi aştığı için işten çıkartılan işçi ihbar tazminatı alamaz. Ancak, işveren bu işçinin kıdem tazminatını ödemek zorundadır.

SIK RAPOR KULLANANLAR DA İŞTEN ÇIKARTILABİLİR Mİ?

İşveren, işçinin sık sık hastalanması nedeniyle kullandığı sağlık raporları ihbar süresi + 6 haftayı aşmasa bile, bu durumun iş yerinde olumsuzluklara neden olduğu, iş yerinin normal işleyişini olumsuz etkilediği gerekçesiyle işten çıkartabilir.

Ancak, işçi sayısı en az 30 kişi olan iş yerinde 6 aydan fazla süredir çalışmakta olan işçi, işe iade davası açarak itiraz edebilir. Bu durumda işverenin, işçinin sık sık hastalanarak rapor kullanmasının iş yerinde olumsuzluğa neden olduğunu mahkemede ispatlaması istenir. İşçi işe iade davasını kazanmasa bile ihbar tazminatı ve kıdem tazminatını alır.

İŞVERENİN 6 İŞ GÜNÜ SÜRESİ BULUNUYOR

Kanuna göre, işverenin derhal fesih hakkını, aralıksız rapor kullanımında ihbar süresi + 6 haftalık sürenin dolduğu tarihten itibaren 6 iş günü içinde kullanması gerekir. Bu süre geçtikten sonra derhal fesih hakkını kaybeder.

İhbar süresi + 6 hafta aşılmadığı halde sık rapor kullanımı gerekçesiyle işçinin ne kadar süre içinde işten çıkartılabileceği konusunda kanunda bir hüküm bulunmuyor. Ancak, Yargıtay bu durumda işçinin 2 aylık “makul süre” içinde işten çıkartılabileceğini, iki aydan sonra çıkartılması halinde ise makul sürenin aşılmış olacağını kabul ediliyor.