Rütbe için şerit değiştiriyorlar: Bilim insanları şaşkın
Bilim insanlarını şaşırtan araştırma, palyaço balıklarının sosyal hiyerarşideki yerlerini korumak için beyaz şeritlerini beklenenden daha erken kaybedebildiğini ortaya koydu. Yetişkinlerin varlığı, bu dikkat çekici değişimi hızlandırıyor.
Yeni bir araştırma, palyaço balıklarının sosyal hiyerarşideki yerlerini korumak ve güçlendirmek için beyaz dikey şeritlerini kaybedebildiğini ortaya koydu. Özellikle yavru balıkların, daha yaşlı bireylerin bulunduğu ortamlarda fazladan beyaz şeritlerini daha erken kaybettikleri belirlendi.
Araştırma, Okinawa Institute of Science and Technology (OIST) tarafından yürütüldü ve sonuçları PLOS Biology dergisinde yayımlandı. Çalışma, katı bir hiyerarşik düzene sahip domates anemon balıklarının sosyal etkilere nasıl tepki verdiğini inceledi. Anemon içinde genellikle yalnızca bir üreyen çift bulunurken, daha genç ve ast konumdaki balıklar boyutları ve bir ya da iki ek beyaz şeritleriyle ayırt ediliyor.
Araştırmacılar daha önce anemon balıklarının birbirlerini şerit sayılarına göre tanıdığını göstermişti. Bu beyaz dikey şeritler iletişim açısından temel bir rol oynuyor. Türlerin yaklaşık üçte birinde, yetişkinliğe geçiş sırasında bu şeritler kayboluyor. Bu durum özellikle daha küçük gruplar halinde yaşayan türlerde görülüyor; çünkü hiyerarşi içindeki belirgin boyut farkları kavgaları daha tehlikeli hale getirebiliyor ve görsel statü işaretleri hayatta kalma açısından önem taşıyor.
Bu değişimin nasıl gerçekleştiğini anlamak için araştırmacılar, genç balıkları yetişkinlerin bulunduğu anemonlarda ve boş, sahte ya da anemonsuz ortamlarda kameralarla gözlemledi. Sonuçlar dikkat çekiciydi: Yetişkinlerin varlığında şerit kaybı hızlandı. Oysa fazladan şeritler daha düşük bir rütbeyi işaret ediyor. Araştırmacılar bu bulgunun ilk bakışta sezgilere aykırı olduğunu belirtiyor.
Yumurtadan çıktıktan sonra kısa bir süre denizde kalan anemon balıkları, daha sonra bir anemon bularak yerleşiyor. Araştırmacılara göre “bebek şeritleri”, genç balıkların tehditkar görünmemesine ve yerleşik yetişkinlerle çatışmadan kaçınmasına yardımcı olabilir. Ancak yeni rakipler gelmeden önce sosyal konumlarını sağlamlaştırma isteği, şeritlerin erken kaybedilmesini açıklayabilir. Buna karşılık boş anemonlarda bulunan balıkların ek şeritlerini daha uzun süre koruduğu gözlemlendi; bu durum istilacı yetişkinlere karşı bir güvence işlevi görebilir.
Beyaz şeritler, iridofor adı verilen ışık yansıtıcı özel hücrelerden oluşuyor. Mikroskop altında yapılan incelemelerde bu hücrelerde kitlesel hücre ölümü gözlemlendi: Hücreler küçülüyor, zarları kırışıyor ve çekirdekleri parçalanıyor. Şeritlerin yerini ise balığın karakteristik turuncu derisi alıyor.
Araştırmacılar, bu çalışmanın hayvanlardaki renk desenlerinin öngörülemeyen çevresel koşullara uyum sağlayacak şekilde gelişimsel olarak esnek biçimde evrildiğini anlamaya katkı sağladığını belirtiyor. Bulgular, balıkların renk desenlerinin tek bir yaşam süresi içinde nasıl oluşup değişebildiğine dair yeni bir bakış sunuyor.