Savaşın kârı silah devlerine
İran’da bombalar patlarken küresel ekonomi sarsıldı enerji arzı felç oldu tedarik zincirleri çöktü. Ama ABD’nin üç silah devi rekor siparişle kasalarını doldurdu.
ABD-İran savaşı Hürmüz Boğazı’nı bir ateş çemberine çevirirken dünya ekonomisini de yangın yerine döndürdü. Petrol arzı tehdit altında, enerji fiyatları tavan yaptı, küresel tedarik zincirleri bir kez daha kırılma noktasına geldi. Bu kadar büyük krizlerin yaşandığı, yüzlerce insanın hayatını kaybettiği ortamda tek kazanan silah şirketleri oldu.
HİSSELERİ UÇTU
İran’a yönelik saldırılarda Tomahawk seyir füzeleri ve F-35’lerin yoğun biçimde kullanılması, ABD mühimmat stoklarını eritti. Stokların aşağı çekilmesi, üretim artışı baskısını doruğa taşıdı. ABD Başkanı Trump, savunma şirketleriyle Beyaz Saray’da bizzat toplantı yaparak ‘ileri sınıf’ mühimmat üretiminin artırılacağını duyurdu. Washington’da yaklaşık 50 milyar dolarlık ek savunma bütçesi tartışılıyor. Savaşın ilk haftasında borsa tablosu her şeyi özetledi. Silah üreticisi Lockheed Martin yüzde 3, RTX yüzde 4.5, Northrop Grumman yüzde 5 değer kazandı. Üç yıllık tablo daha da çarpıcı. Hisselere Mart 2023’ten bu yana bakıldığında RTX yüzde 110, Northrop yüzde 60, Lockheed Martin yüzde 37 yükseldi.
SÖZCÜ’ye konuşan Operasyon Araştırma Analisti Norman Clark Capshaw “İran’daki çatışma nedeniyle mühimmat stokları eritiliyor. Bunların yerine konması talebi ve nitelikli iş gücü ihtiyacı ciddi şekilde artacak” dedi. Capshaw, önümüzdeki beş yılda yalnızca Lockheed Martin için 10-15 milyar, RTX için 12-18 milyar dolarlık gelir fırsatı doğabileceğini öngörüyor.
5-7 YIL SÜRER
Artan üretim talebinin arkasında yapısal bir mali destek olduğunu söyleyen Savunma Uzmanı Bharath Gopalaswamy de “Ancak üretim hızla artamaz. Roket motorlarında kullanılan amonyum perklorat gibi enerjetik maddelerin tedarik zincirleri yıllarca süren izin süreçleri ve ciddi sermaye yatırımı gerektirir” diye konuştu. Gopalaswamy, gerçekçi kısa vadeli artışın yüzde 20-30 civarında olacağını, üretimin ikiye katlanmasının 5-7 yıl alacağını belirtti.
Füze fabrikası tam gaz çalışıyor
Silah üreticisi Lockheed Martin, Pentagon ile birlikte Patriot hava savunma sisteminin bir parçası olan hava savunma silahı PAC-3 önleyici kapasitesini yıllık yaklaşık 600 adetten 2 bin adede çıkaracak 7 yıllık bir plan üzerinde çalışıyor. THAAD önleyicilerinde ise hedef yıllık 96’dan 400’e tırmanmak. Bir PAC-3 MSE önleyicisinin birim maliyetinin yaklaşık 4 milyon dolar olduğu düşünülürse, yalnızca bu kalemdeki kapasite artışı yıllık 5.6 milyar dolarlık potansiyel satış hacmi demek.
Tomahawk’ta üretim seferberliği
ABD’li silah devi RTX’in Raytheon birimi, Tomahawk isimli seyir füzesi üretimini yıllık 60’tan 1000’e, SM-6 füze üretimini 125’ten 500’ün üzerine, AMRAAM füzesi üretimini ise yıllık en az 1900 adede çıkarmayı hedefleyen 7 yıllık çerçeve anlaşmalar imzaladı. Tomahawk’un birim maliyeti yaklaşık 1.3 milyon dolar; bu ölçeklemeyle yıllık 1.2 milyar dolarlık ek satış kapısı açılıyor. RTX’in Raytheon segmenti 2025’te 28 milyar dolar satış ve 3.2 milyar dolar faaliyet kârı raporladı.
Northrop Grumman da coştu
Savunma sanayi şirketi Northrop Grumman, füzenin kendisini değil ama onun kalbi olan katı yakıtlı roket motorları ve itki sistemlerini üretiyor. Şirket, Utah tesislerinde büyük katı roket motoru üretimini 2 katına, propellant döküm kapasitesini 3 katına çıkaran genişlemeyi 2025’te tamamladı. Yeni devreye alınan ‘missile integration’ tesisi, yıllık 300 adet taarruz füzesi kapasitesini destekliyor.