Sayıları hızla azalınca çözümü sırtlarına çanta takmakta buldular
ABD’de bilim insanları, nesli tehlike altında bulunan bir kerevit türünü doğaya bırakıldıktan sonra takip edebilmek için sıra dışı bir yöntem geliştirdi. Big Sandy Nehri kereviti olarak anılan Big Sandy crayfish (Cambarus callainus) türünün sırtına, içerisinde takip çipi bulunan küçük aparatlar özel yapıştırıcılarla sabitleniyor.
Tür, ABD’nin Virginia, Batı Virginia ve Kentucky eyaletlerinden geçen Big Sandy Nehri havzasında yaşıyor. Su kirliliği, tortulaşma ve yaşam alanlarının bozulması nedeniyle sayıları azalan kerevit, 2016 yılında ABD’de federal düzeyde tehdit altındaki türler listesine alındı. Koruma programı kapsamında yetiştirilen genç kerevitler doğal akarsulara bırakılıyor ancak küçük boyutları onları sonrasında takip etmeyi zorlaştırıyor.
ÇİPLERİ VÜCUTLARINA YERLEŞTİREMİYORLAR
Araştırmacılar normalde hayvanları takip etmek için PIT adı verilen ve her bireye özgü kimlik taşıyan küçük çiplerden yararlanıyor. Ancak genç Big Sandy kerevitlerinin boyu yaklaşık 25 milimetre olduğu için çipleri doğrudan vücutlarına yerleştirmek hayvanlara zarar verebiliyor. Bunun üzerine ekip, çipi kerevitin sırtında taşıyacak küçük bir aparat geliştirdi.
Takip çipi önce güçlü bir yapıştırıcıyla kerevitin kabuğuna tutturuluyor, ardından daha esnek bir yapıştırıcıyla çevresi güçlendiriliyor. Son aşamada karbonatlı su püskürtülerek yapıştırıcının hızla sertleşmesi sağlanıyor. Ortaya çıkan küçük düzenek görünüşü nedeniyle araştırmacılar tarafından bir tür “sırt çantası” olarak tanımlanıyor.
ÖNCE 80 KEREVİT ÜZERİNDE DENEDİLER
Yöntem nesli tehlikedeki tür üzerinde kullanılmadan önce daha yaygın bir kerevit türüyle test edildi. Deneyde 40 kerevite takip cihazı takıldı, diğer 40 kerevit ise karşılaştırma amacıyla cihaz olmadan tutuldu. Yaklaşık iki buçuk haftalık gözlem sonucunda sırt çantalarının hayvanların yaşamını veya doğal davranışlarını olumsuz etkilediğine dair belirgin bir bulguya rastlanmadı.
Kerevit kabuk değiştirdiğinde cihazın eski kabukla birlikte düşmesi de araştırmacılar açısından tamamen olumsuz bir durum değil. Düşen çipin bulunması, hayvanın doğaya bırakıldıktan sonra kabuk değiştirecek kadar uzun süre hayatta kaldığını gösterebiliyor.
Sistemin bir sonraki aşamada doğaya bırakılacak Big Sandy kerevitlerinde kullanılması planlanıyor. Bilim insanları böylece yetiştirme tesislerinden akarsulara bırakılan genç kerevitlerin ne kadarının hayatta kaldığını ve hangi bölgelere hareket ettiğini daha ayrıntılı izleyerek türü koruma çalışmalarını geliştirmeyi hedefliyor.