Trump, Şi'yi kırmızı halıyla karşıladı: Masada neler var?

ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Jinping'i Perşembe günü Beyaz Saray’da görkemli bir devlet zirvesiyle ağırlıyor.

Dünyanın en büyük iki ekonomisinin liderleri arasında bu yıl gerçekleşen ikinci buluşma, aynı zamanda Şi Jinping’in on yıldan uzun süredir Washington’a yaptığı ilk ziyareti simgeliyor.

Trump, Şi'yi Çarşamba akşamı Joint Base Andrews askeri üssünde karşıladı. C-SPAN verilerine göre bu karşılama, ABD Başkanı Barack Obama’nın 2015 yılında Papa Francis’i karşılamasından bu yana bir ABD başkanının yabancı bir lideri söz konusu üste ilk ağırlaması oldu.

Çin'in resmi haber ajansı Şinhua'da yer alan açıklamaya göre Şi, ABD ile daha istikrarlı bir ilişki temennisinde bulunarak Pekin ve Washington'ın "rakip değil, ortak" olması gerektiğini ve iki ülke arasındaki "barış içinde bir arada yaşamanın tarihsel mantığının" değişmediğini belirtti.

TRUMP İÇİN EN ÖNEMLİ ZİYARET

Törenlere ve güçlü liderlerle ilişkilere önem veren Trump için bu ziyaret, ulusal bir prestij meselesi olmanın yanı sıra yüksek düzeyli bir diplomasi fırsatı niteliği taşıyor.

Mayıs ayında Çin'de gördüğü görkemli karşılamaya karşılık vermeyi amaçlayan Trump, konuğunu Beyaz Saray Güney Bahçesi, Devlet Katı ve Gül Bahçesi'ni kapsayan törenlerle ağırlıyor.

Zirvede büyük kırılmalar beklenmezken, analistler somut sonuçların Kasım ayında süresi dolacak ticaret ateşkesinin uzatılması ve yapay zeka tehditlerinin incelenmesiyle sınırlı kalacağını öngörüyor.

Eski ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Kurt Campbell ise görüşmeyi, "Bu, ilk çağlarda sıklıkla 'teke tek dövüş' olarak adlandırdığımız durumun tarihsel bir yeniden canlanışıdır; kendi medeniyetlerini temsil eden gerçekten güçlü iki liderin kozlarını paylaşması ve birbirini tartmasıdır" şeklinde değerlendirdi.

MASADA NELER VAR?

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng ile yaptığı görüşmelerin ardından Çarşamba günü Fox News'a yaptığı açıklamada, karşılıklı gümrük vergilerinin yüzde 100'ü aştığı ticaret savaşını durduran anlaşmayı 10 Ocak'a kadar uzatma konusunda mutabakata vardıklarını bildirdi.

Konuya yakın kaynaklar, görüşmelerin bazı gümrük vergilerinin düşürülmesi, uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele ve askeri diyaloğun genişletilmesine yönelik anlaşmalar üretebileceğini, Trump'ın ise Çin'de tutuklu bulunan Amerikalıların serbest bırakılmasını talep etmesinin beklendiğini ifade ediyor.

Çin ticaretteki yükselişi ve nadir toprak elementleri tedarikindeki kontrolüyle masada güçlü görünürken; Trump popüler olmayan İran savaşıyla, Şi ise yerel ekonomik zorluklarla mücadele ediyor.

İlişkilerin yüzeyinde Tayvan, ihracat kontrolleri ve yapay zeka gibi gerilimi tırmandırabilecek unsurlar yer alıyor. Çin'in üzerinde hak iddia ettiği demokratik yönetimli Tayvan, en tartışmalı konu olarak öne çıkıyor.

Asya'daki ABD müttefikleri, Trump'ın ekonomik kazanımlar için Washington'ın Taipei'ye desteğini yumuşatmasından endişe ediyor.

Kaynaklar, Şi'nin Cuma günü Ulusal Arşivler'e yapılması planlanan ziyaret sırasında Trump'a Tayvan'a silah satışını durdurması yönünde baskı yapmasının beklendiğini, buna karşılık Çin'in İran'a baskı yapma konusunda yardım teklif edebileceğini aktarıyor.

TEKNOLOJİDE İŞBİRLİĞİ MÜMKÜN MÜ?

Ticaret tarafında ise ara seçimler öncesinde başarı arayan Trump için beklentiler daha olumlu. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, tarım ve tarım dışı engeller konusunda bazı duyurular yapılacağını ve Çin'in 200 Boeing uçağı alma taahhüdünde ilerlediğini belirtti.

Yapay zeka konusunda ise ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, tehlikeli olayları ile "ekonomileri veya toplumları etkileyebilecek, hatta ulusal devletler arasında bir çatışmaya yol açabilecek" durumları önlemek amacıyla "Soğuk Savaş döneminde sahip olduğumuz kırmızı hattın bir benzeri" üzerinde çalışıldığını ifade etti.

Perşembe akşamki devlet yemeğine Apple'dan Tim Cook, Amazon'dan Jeff Bezos, Alphabet'ten Sundar Pichai, OpenAI'dan Sam Altman, Tesla'dan Elon Musk ve Nvidia'dan Jensen Huang gibi isimler katılıyor. Buna rağmen kaynaklar, Trump'ın Şi'nin esnetilmesini istediği ABD teknoloji ihracatı kontrollerini kararlılıkla sürdüreceğini belirtiyor.