Şifa niyetine yediğimiz domates bu 2 gruba zehir olabilir
Barcelona Üniversitesi tarafından yürütülen ve prestijli PREDIMED çalışmasına dayanan yeni bir bilimsel araştırma, yaz sofralarının vazgeçilmezi domatesin kalp sağlığı üzerindeki mucizevi etkisini ortaya koydu.
Yaz aylarında salatalardan çorbalara, soslardan zeytinyağlı yemeklere kadar sofralarımızdan eksik etmediğimiz domates, bu kez tıp dünyasının gündeminde.
European Journal of Preventive Cardiology dergisinde yayımlanan kapsamlı bir analiz, özellikle 55 ile 80 yaş arasındaki, kardiyovasküler (kalp-damar) hastalık riski yüksek bireylerde düzenli domates tüketiminin tansiyonu dengelediğini ve düşürdüğünü gösterdi.
3 yıl boyunca incelendi
Barcelona Üniversitesi araştırmacıları, yaşları 55 ile 80 arasında değişen (yüzde 82,5'i zaten yüksek tansiyon hastası olan) 7 bin 56 katılımcının verilerini 3 yıl boyunca mercek altına aldı. Katılımcıların çiğ domates, domates sosu ve gazpacho (soğuk domates çorbası) tüketimleri anketlerle değerlendirilerek dört gruba ayrıldı.
Araştırma sonucunda; her gün en az 110 gram (yaklaşık bir büyük boy domates) tüketen kıdemli yetişkinlerin, çok az domates yiyenlere kıyasla belirgin şekilde daha düşük ve dengeli bir kan basıncına (tansiyon) sahip olduğu görüldü. En çarpıcı sonuç ise başlangıçta tansiyon hastası olmayan 1.097 gönüllüde yaşandı: Günde bir büyük domates yiyenlerin yüksek tansiyon hastalığına yakalanma riski yüzde 36 oranında (risk oranı 0,64) azaldı. Uzmanlar, günde sadece 44 ila 82 gram arasındaki küçük porsiyonların bile küçük tansiyonda (diyastolik) düşüş sağladığını saptadı.
Etki likopen ve potasyumden geliyor
100 gramında sadece 20 kalori barındıran; su, lif ve vitamin deposu domatesin bu tansiyon düşürücü etkisinin arkasında iki güçlü bileşen yatıyor: Likopen ve Potasyum.
Domatese kırmızı rengini veren Likopen, damar çeperlerini hücresel hasarlardan (oksidatif stres) koruyarak damar sağlığını iyileştiriyor.
Cambridge University Press tarafından yayımlanan araştırmalar, likopenin domates ısıtıldığında, pişirildiğinde veya bir miktar sağlıklı yağla (örneğin zeytinyağı) birleştiğinde vücut tarafından çok daha kolay emildiğini (biyoyararlanımının arttığını) gösteriyor.
Potasyum ise vücuttaki fazla sodyumu (tuzu) dengeleyerek damarların gevşemesine ve rahatlamasına yardımcı oluyor.
Bu 2 profil dikkat etmeli
Domates genel sağlık için harika bir besin olsa da, bazı spesifik sağlık sorunlarına sahip kişilerin porsiyon kontrolü yapması veya doktoruna danışması gerekiyor. Uzmanlar şu iki grubu özellikle uyarıyor:
Johns Hopkins Üniversitesi Hastanesi verilerine göre domates ve domates sosları, yüksek asit oranları nedeniyle gastroözofageal reflüyü ve mide ekşimesini tetikleyebilir. Midesi hassas olan kişilerin domatesi çiğ ve çiğdem (olgunlaşmamış) yemek yerine, tamamen olgunlaşmış olanları tercih etmesi ve miktarı sınırlandırması öneriliyor.
Ulusal Böbrek Vakfı (National Kidney Foundation), domatesin yoğunlaştırılmış formlarının (salça, hazır soslar, ketçap ve püreler) çok yüksek oranda potasyum içerdiğine dikkat çekiyor. Böbrek yetmezliği olan veya düşük potasyum diyeti uygulayan hastaların, ani potasyum yüklemesinden kaçınmak için domates tüketimini doktor gözetiminde ayarlaması hayati önem taşıyor.
Araştırmacılar, bu çalışmanın gözlemsel bir araştırma olduğunun altını çizerek önemli bir hatırlatmada bulunuyor: Domates tek başına mucizevi bir ilaç değildir; hiçbir şekilde mevcut tansiyon tedavilerinin, doktor reçeteli ilaçların veya sağlıklı yaşam alışkanlıklarının (egzersiz, tuzu azaltma, sigarayı bırakma) yerini tutamaz.