Sıradan bir virüs değil: Gemi yolcularını esir alan hantavirüs insandan insana nasıl yayılıyor?

Sağlık yetkilileri, MV Hondius yolcu gemisiyle bağlantılı olarak artan sayıda hantavirüs vakasının izini sürüyor; enfeksiyonlar ve şüpheli temaslar artık birçok ülkeye yayılmış durumda.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) perşembe günü yaptığı bilgilendirmede, şu ana kadar 3 ölüm de dahil olmak üzere 8 vakanın bildirildiğini açıkladı. Bunlardan beşi hantavirüs olarak doğrulandı, geri kalan üçü ise şüpheli olarak değerlendiriliyor.

Dünya Sağlık Örgütü'nün çarşamba günü yaptığı açıklamaya göre, gemideki bir yolcu, gemi işletmecisinin yolcuları sağlık olayı hakkında bilgilendiren e-postasına yanıt vererek İsviçre'nin Zürih kentindeki bir hastaneye başvurdu ve burada tedavi altına alındı. Geminin işletmecisi Oceanwide Expeditions perşembe günü yaptığı açıklamada, adamın eşinin "belirti göstermediğini ancak tedbir amaçlı olarak kendini izole ettiğini" belirtti.

Başka bir yolcu "ciddi şekilde hastalandı" ve Güney Afrika'ya tahliye edildi. Şirket, İngiliz vatandaşı olan kişinin Johannesburg'da yoğun bakımda "kritik ancak stabil durumda" olduğunu ve vakada virüsün bir varyantının tespit edildiğini belirtti.

DSÖ Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus çarşamba günü yaptığı açıklamada, Hondius gemisinden 3 şüpheli vakanın tahliye edildiğini ve tıbbi tedavi görmek üzere Hollanda'ya sevk edildiklerini söyledi. 

Ghebreyesus, "Bu aşamada, genel halk sağlığı riski düşük kalmaya devam ediyor" diye ekledi. 

Oceanwide Expeditions perşembe günü yaptığı açıklamada, gemide semptom gösteren hiçbir bireyin bulunmadığını belirtti. İşletmeci, Hondius'un Çarşamba günü Yeşil Burun Adaları'ndan ayrıldığını ve Kanarya Adaları'ndaki Granadilla limanına doğru yola çıktığını, yolculuğun 3 ila 4 gün sürmesinin beklendiğini söyledi. 

Hondius gemisiyle bağlantılı küresel salgın endişe yaratmaya devam ediyor. 3 yolcu (Hollandalı bir çift ve bir Alman vatandaşı) hayatını kaybetti ve İsviçre ve Güney Afrika da dahil olmak üzere birçok ülkede sekiz doğrulanmış veya şüpheli vaka bildirildi. 1 Nisan'da Arjantin'den yaklaşık 147 yolcu ve mürettebatla (23 farklı ülkeden) yola çıkan geminin Yeşil Burun Adaları'nda karaya çıkmasına izin verilmedi ve şu anda tıbbi ve insani yardım işlemleri için Kanarya Adaları'na doğru yola çıktı.

Hantavirüs nedir?

Hantavirüsler, dünya çapında bulunan ve birçoğu insanlarda hastalığa neden olabilen, birbiriyle ilişkili bir virüs ailesidir. Genellikle 2 gruba ayrılırlar: Afrika, Asya ve Avrupa'da bulunan "Eski Dünya" suşları ve Amerika kıtasında bulunan "Yeni Dünya" suşları. Birbirleriyle ilişkili olsalar da, bu gruplar farklı hastalıklarla bağlantılıdır; Yeni Dünya hantavirüsleri hantavirüs kardiyopulmoner sendromuna (HCPS) neden olurken, Eski Dünya varyantları böbrek sendromlu hemorajik ateşe (HFRS) neden olur.

Andes virüsü, insan-insan teması yoluyla bulaşmasının belgelendiği tek hantavirüstür.

Salgın ne zaman başladı?

Nisan ayında Arjantin'den Yeşil Burun Adaları'na sefer yapan Hollanda bayraklı MV Hondius adlı yolcu gemisinde ilk yolcular ateş, mide-bağırsak sorunları, zatürre, akut solunum yetmezliği sendromu ve şok gibi belirtilerle hastalandı. 

11 Nisan'dan bu yana Hollandalı bir çift ve Alman bir kadın da dahil olmak üzere 3 kişi hayatını kaybetti. Perşembe itibariyle 8 şüpheli vaka bulunuyor ve bunlardan beşi laboratuvar testleriyle hantavirüs olarak doğrulandı.

İnsanlar arasında yayılabilir mi?

Hantavirüslerin çoğu insanlar arasında bulaşmaz, ancak Andes suşunun insandan insana bulaştığı vakalar olmuştur. Laboratuvar testleri, MV Hondius'taki salgının nedeninin bu suş olduğunu belirlemiştir. 

Virüs, konakçısı uzun kuyruklu cüce pirinç sıçanı olan Arjantin'e özgüdür. Enfeksiyonlar, hastalığın erken evrelerindeki biriyle yakın ve uzun süreli temas yoluyla bulaşma olasılığı en yüksektir. Arjantin'de 2018-19 yıllarında yaşanan önceki bir salgında, enfekte kemirgenlerle temas eden 3 kişi hantavirüsü 34 kişiye bulaştırmış ve bunlardan 11'i ölmüştür.

Güney Afrika, İsviçre ve Senegal'deki üç laboratuvar, virüsün tüm genomunu okumak için çalışıyor. Bu, Arjantin'deki 2018-19 vakaları da dahil olmak üzere, salgınlara neden olan önceki hantavirüslerin genetik yapısıyla karşılaştırılacak. Dünya Sağlık Örgütü'nün viral hemorajik ateşler konusunda teknik lideri Anaïs Legand, "Bu, bazı değişiklikler görüp görmediğimiz konusunda bize bir fikir verecek" dedi.

Dünya Sağlık Örgütü'nde bulaşıcı hastalık epidemiyoloğu olan Maria van Kerkhove şunları söyledi: "Şu ana kadar elde ettiğimiz bilgilere göre, ve gen dizileme çalışmaları hala devam ediyor, olağandışı bir şey görmedik, ancak bu yüzden en iyi beyinleri bir araya getiriyoruz, bunu yapabilmek için."

MV Hondius gemisindeki virüs nereden geldi?

Bu büyük bir soru işareti. Soruşturmanın bir parçası olarak, halk sağlığı yetkilileri gemiye binmeden önce tüm yolcuların seyahat geçmişlerini derliyor; bu yolculardan yaklaşık 140'ı hala gemide bulunuyor. Perşembe günü, Dünya Sağlık Örgütü Başkanı Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, ilk iki vaka olan Hollandalı çiftin, "virüsü taşıdığı bilinen fare türünün bulunduğu yerleri de içeren" bir kuş gözlem gezisi kapsamında Arjantin , Şili ve Uruguay'ı gezdiğini söyledi.

MV Hondius gemisi Kanarya Adaları'na doğru yol alıyor ve bu hafta sonu Tenerife'ye varması bekleniyor. Limana yanaştıktan sonra, gemide olduğu düşünülen 19 İngiliz vatandaşı, semptom göstermemeleri durumunda, İngiltere Dışişleri Bakanlığı tarafından kiralanan bir uçakla ülkelerine geri gönderilecek. Hepsi yakından takip ediliyor. İngiltere'ye döndüklerinde, hantavirüsün uzun kuluçka süresini yansıtan 45 gün boyunca kendilerini izole etmeleri istenecek. Semptomların çoğu bir ila altı hafta içinde ortaya çıkıyor.

Halk için risk nedir?

Uzun kuluçka süresi göz önüne alındığında, mürettebat, yolcular ve gemiden ayrılan enfekte kişilerin temaslıları arasında daha fazla vaka ortaya çıkabilir. Ancak İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı ve DSÖ, genel halk için riskin düşük olduğunu vurguladı. Kerkhove, "Bu Covid değil, bu grip değil; çok, çok farklı şekilde yayılıyor" dedi.