Son günlerin popüler meyvesi raflardan acilen toplatılıyor: Yetkililer çağrı yaptı

Türkiye'de üretilen ejder meyvelerinde tespit edilen 3 farklı tarım ilacı kalıntısı, tropikal meyve üretiminde pestisit kullanımını yeniden gündeme taşıdı. Avrupa Birliği Gıda Alarm Sistemi'ne (RASFF) yapılan bildirime göre, Türkiye menşeli ve Avusturya'da satışa sunulan ejder meyvelerinde 3 farklı insektisit kalıntısı saptandı. Bildirimin ardından ürünlerin raflardan toplatılmasına karar verildi.

Analizlerde ejder meyvelerinde Acetamiprid, Formetanat ve Sülfoksaflor adlı 3 farklı böcek ilacının kalıntısı tespit edildi. Ölçümlerde Acetamiprid 0,31 ± 0,16 mg/kg, Formetanat 0,33 ± 0,17 mg/kg ve Sülfoksaflor ise 0,075 ± 0,038 mg/kg seviyesinde bulundu.

Aynı üründe 3 farklı insektisitin tespit edilmesi, Türkiye'de son yıllarda hızla yaygınlaşan tropikal meyve üretiminde uygulanan bitki koruma yöntemlerine ilişkin soru işaretlerini de beraberinde getirdi. Uzmanlara göre sera koşulları zararlıları tamamen engellemiyor. Yüksek sıcaklık ve nem, bazı zararlı türlerinin hızla çoğalmasına neden olurken, bu durum üreticileri art arda ilaçlama yapmaya veya farklı etken maddeleri dönüşümlü kullanmaya yöneltebiliyor.

Öte yandan aynı üründe birden fazla pestisit kalıntısının bulunması, bilim dünyasında uzun süredir tartışılan "kokteyl pestisit etkisi" riskini de yeniden gündeme taşıdı. Bu kavram, farklı kimyasalların birlikte bulunmasının oluşturabileceği olası birleşik etkileri ifade ediyor.

Acetamiprid neden tartışılıyor?

Acetamiprid, emici ve sokucu böceklere karşı kullanılan neonikotinoid grubu sistemik bir insektisit olarak biliniyor. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), yeni toksikolojik veriler ışığında maddenin gelişimsel nörotoksisite potansiyeline ilişkin belirsizlikler bulunduğunu belirterek tüketici maruziyetine yönelik referans değerlerin yeniden değerlendirilmesini gündeme aldı. Bazı bilimsel çalışmalarda ise öğrenme ve hafızayla ilişkili beyin yapılarının gelişimi üzerindeki olası etkileri araştırılıyor.

Formetanatın etkileri neler?

Formetanat, özellikle trips ve akarlarla mücadelede kullanılan karbamat grubu bir insektisit ve akarisit. Karbamatlı pestisitler sinir sisteminde görev yapan asetilkolinesteraz enzimiyle etkileşebiliyor. Yüksek düzeyde akut maruziyet halinde bulantı, kusma, terleme, baş dönmesi, kas güçsüzlüğü ve solunumla ilgili belirtiler görülebiliyor.

Sülfoksaflor arılar için de risk oluşturuyor

Sülfoksaflor ise böceklerin sinir sistemindeki nikotinik asetilkolin reseptörlerini hedef alan sistemik bir insektisit. Avrupa Komisyonu, özellikle bombus arıları ve yalnız yaşayan arılar üzerinde oluşturduğu risk nedeniyle bu etken maddenin açık alanda kullanımını sınırlandırarak yalnızca kapalı alanlarda kullanılmasına izin vermişti.

Uzmanlar, ejder meyvesinde bu üç etken maddenin birlikte tespit edilmesinin yalnızca insan sağlığı açısından değil, üretim yöntemleri, pestisit kullanım politikaları ve tozlaştırıcı canlıların korunması bakımından da dikkatle değerlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor.